KONDUTI (comportarse, conducirse, portarse)

Agi iamaniere en siaj rilatoj kun aliaj homoj / Actuar de tal manera en sus relaciones con otros hombres

• Kondutu bone kaj vi ricevos bombonon. / Pórtate bien y recibirás un bombón.
• Ŝi ĉiam ĝentile kondutis al ĉiuj. / Ella siempre gentilmente condujo a todos.
• Vi devas ŝanĝi vian konduton, alikaze vi havos neniun amikon. / Debes cambiar tu conducta, de otra forma no tendrás ningún amigo.
• Li ĉiam estis bonkonduta infano. / Él siempre fue un chico de buena conducta.
• La gefratoj estis malbonkondutaj kontraŭ mi. / Los hermanos se portaban mal conmigo.

KOMPLIMENTO (Cumplido, piropo)

1. Gratulaj flataj vortoj adresataj al iu: / Palabras aduladoras de felicitación dirigidas a alguien:

·   Li diras komplimentojn al ĉiuj virinoj. /Él le dice piropos a todas las mujeres.

·   Okaza komplimento ne iras al testamento. /Un cumplido ocasional no va al testamento.

·   Ili komplimentis min pro mia sukceso. /Ellos me hicieron cumplidos por mi éxito.

·   Mi dankas vin pro viaj komplimentaj vortoj! / ¡Te agradezco por tus palabras de felicitación!

·   Mia koramiko estas tre komplimentema kaj flatema. /Mi pareja es muy piropero y halagador.

2. Ĝentilaj ceremoniaj formuloj: /Fórmulas amables ceremoniosas.

·   Manieroj kaj komplimentoj apartenas al la akcepta saluto. /Las maneras y cumplidos pertenecen al saludo aceptable.

·   Komplimentu ŝin komisie de mi. /Felicítala de mi parte.

KOMPLEZO (Gentileza)

Ago per kiu oni penas plaĉi al iu, helpante, farante servon aŭ havigante profiton: /Acción con la que se trata de complacer a alguien, ayudando, haciendo un servicio o proporcionando una ganancia:

·   Faru al mi la komplezon, veturigu min al la urbocentro. /Ten la gentileza de llevarme al centro de la ciudad.

·   Por amiko komplezo neniam estas tro peza. /Para un amigo, la gentileza nunca es demasiado pesada.

·   Ŝia kompleza invito min tre ĝojigis. /Su gentil invitación me alegró mucho.

·   Ĉu vi tiel komplezus kaj prizorgus mian infanon dum mi laboros? / ¿Serías tan gentil de cuidar a mi hijo mientras yo trabajo?

·   Komplezema malsaĝulo estas pli danĝera ol malamiko. /Un necio complaciente es más peligroso que un enemigo.

KONTAĜI (Contagiar)

Komuniki malsanon per senpera aŭ pera kontakto inter du vivuloj: /Comunicar una enfermedad con o sin contacto mediador entre dos seres vivientes:

• La ratoj kontaĝas diversajn malsanojn. /Las ratas contagian diversas enfermedades.
• Tiu malsano ne estas kontaĝa. /Esa enfermedad no es contagiosa.
• Ĉi-monate ni spertis kontaĝan infektadon de lernantaro. /Este mes experimentamos una infección contagiosa del alumnado.

KOMFORTO (Confort, comodidad, bienestar)

Ĉio, kio igas la vivadon pli facila, la loĝadon pli oportuna, la hejmon pli ripoziga; ĉio, kio malpliigas penon kaj laciĝon en la ĉiutaga vivo: /Todo lo que hace la vida más fácil, el hospedaje más oportuno, el hogar más cómodo; todo lo que causa menos esfuerzo y cansancio en la vida diaria:

·   La komforto ne ĉiam kuniĝas kun la lukso. /La comodidad no siempre se junta con el lujo.

·   En Afriko vivcirkonstancoj ne estas komfortaj. /En África las circunstancias de la vida no son confortables.

·   Ĉu vi sentas vin komforte? / ¿Te sientes cómodo?

·   La tuto de malriĉaj landoj, en kiuj la industria revolucio ne komfortigis la vivkondiĉojn de plej multaj homoj, nomiĝas tria mondo. /A todos los países pobres, en que la revolución industrial no hizo más cómoda las condiciones de vida, se les llama tercer mundo.

·   Ŝi dormis en senkomforta lito. /Ella dormía en una cama incómoda.

·   Estis tre malkomforte kuŝi sur la planko. /Es muy incómodo yacer sobre el piso.

KUIRI (Cocer, guisar, cocinar)

Prepari nutraĵon, elmetante ĝin al varmego, ĝis ĝi fariĝas manĝebla aŭ trinkebla: /Preparar la alimentación, exponiéndola a un gran calor, hasta que se haga comestible o bebible:

·   Hodiaŭ mi kuiros bongustan supon. /Hoy cocinaré una sabrosa sopa.

·   Kiu kaĉon kuiris, tiu ĝin manĝu. /El que preparó una bazofia, que se la coma.

·   Ĝi estis malbongusta pro ne sufiĉa kuiro. /No estaba sabroso, porque no se coció lo suficiente.

·   Al fiŝ' kuirita jam akvo ne helpos. /Al pescado cocinado el agua ya no lo ayudará.

·   Ĉi tiu restoracio estas fama pro bonega kuirado. /Este restorán es famoso por su excelente guisado.

·   Kuiriston vaporo satigas. /El vapor harta al cocinero.

·   Atendu iomete, viando ankoraŭ kuiriĝas. /Espera un momento, la carne todavía se está cociendo.

·   Infanoj manĝis en kuirejo, ĉar patrino malpermesis manĝi en la ĉambro. /Los niños comieron en la cocina, porque la madre les prohibió comer en la habitación.

·   Li estas fuŝkuiristo - li tute ne kapablas kuiri. /Él es un cocinero chapucero - no es capaz de cocinar en absoluto.

·   Ni decidis vaporkuiri la terpomojn. /Decidimos cocer al vapor las papas.

KUTIMI (Habitual, usual, consabido)

Havi fortan emon al ia ago pro ofta ripetado: /Tener una fuerte inclinación a una clase de acción por una frecuente repetición:

·   Mia infano kutimas je mensogado. /Mi hijo se ha habituado a mentir.

·   Kiu kutimis ĉion juĝi, nenie povas rifuĝi. /Quien se acostumbró a juzgarlo todo, en ninguna parte puede refugiarse.

·   Kutimo estas dua naturo. /La costumbre es una segunda naturaleza.

·   Kiu mensogas kutime, mensogas sentime. /Quien miente por costumbre, miente con intrepidez.

·   Mi kutimigas infanon al manĝado de fruktoj kaj legomoj. /Estoy habituando al niño a comer frutas y legumbres.

·   Mi kutimiĝis ne manĝi post la sesa horo. /Me acostumbré a no comer después de las seis de la tarde.

·   Post alkutimiĝo doloras disiĝo. /Después del acostumbramiento, duele la separación.

·   Ŝi ŝatas eksterkutimajn vestojn. /A ella le gustan los  vestidos extraordinarios.

·   Li ekparolis kun nekutima malvarmeco. /Él habló con una frialdad desacostumbrada.