SOCIO ( sociedad )

1. Reto de dependecoj kaj reciprokaj kondiĉoj inter homoj, loĝantaj sur iu teritorio kaj iliaj interrilatoj produktivaj, familiaj, naciaj, ritaj kaj aliaj:

• Ĉia socio postulas leĝojn.
• Homo estas socia estaĵo.
• Ĉiuj socianoj devas havi egalajn rajtojn.
• Tiutempe mi multe interesiĝis pri sociologio.
• Ni faras sociologian analizon.
  

2. Kuniĝo de samspecaj bestoj, vivantaj sur la sama difinita teritorio kaj havantaj inter si regulajn rilatojn:

• La plej malnovaj socioj sur la tero estas tiuj de abeloj, formikoj kaj simile.

EFEKTIVA ( efectivo,a )

1. Montriĝanta per konstateblaj efikoj; fakte rezultanta de ies ago:

• La vortoj havas efektivan povon.

2. Reala:

• Tio estas efektiva eraro!
• Efektive ni bezonas pli grandan apartamenton.
• Ĝi eble timigas, sed en efektiveco havas en si nenion danĝeran.
• Finfine ni sukcesis efektivigi niajn planojn.
• Longan tempon ni atendis kun la efektivigo de tiu intenco.
• Li jam komencis efektivigadon de la projekto.
• La kongreso verŝajne efektiviĝos la sekvan jaron.
  

3. En aktiva funkcio (antaŭ titolo):

• Estis iam efektiva komercisto, kiu ne volis pagi impostojn.

AKTIVA ( activo, a )

1. Tia, ke li/ŝi/ĝi kapablas agi, efiki sur ion:

• Mi estas aktiva membro de UEA.
• Jam dum multaj jaroj ŝi aktivas en E@I.
• Ni organizas diversajn seminariojn por aktivuloj.
• Leĝo ne havas retroaktivan efikon.
  

2. Plena je vigleco kaj energio; multe aganta:

• La trafiko estas tre aktiva dum ĉi tiuj horoj.
• Min timigas lia tro granda aktiveco.
• Subite ŝi aktiviĝis kaj komencis strange konduti.
  

3. Rezultodone, energie efikanta:

• Tio estas aktiva kuracilo.

EFEKTO ( efecto )

Forta impreso farita sur la psikon, precipe de belarta verko, spektaklo kaj simile:

• Mia parolado faris grandan efekton ĉe la aŭskultantoj.
• Eĉ la titolo de tiu artikolo estas efekta!
• Tiu libro min tre efektis.
• Lumefektoj en pentraĵo estas tre profesiaj.
• La sonefektoj de tiu ĉi filmo estis tre impresaj.

BANI (bañarse)

1. Restigadi en akvo aŭ alia likvo, por lavi, ripozi aŭ kuraci:

• Mi estis en banĉambro kaj banis mian filineton en la banujo.
• Forfluu infano kune kun la bano.
• Banado estas malpermesata ĉi tie.
• Mi iris en ŝvitbanejon kun miaj geamikoj.
  

2. Plene superverŝadi, tute malsekigadi (se paroli pri likvo, ordinare pasive):

• Estis varmega tago kaj ŝvito banis lin.
• Anglujo estas ĉiuflanke banata de la maro.
• La branĉoj de la arbo baniĝis en la rivero.

APARTA (aparte )

1. Ne ligita al io alia; disigita de aliaj:

• Ni mendis du apartajn ĉambrojn en la hotelo.
• Amikeco aparte, afero aparte.
• La maro apartigas Anglujon disde la kontinento.
• Tiu ĉi miksaĵo estas apartigebla en kelkajn komponantojn.
• Ni volis apartiĝi de aliaj homoj.
  

2. Ne komuna al diversaj situacioj; distingiĝanta je la ceteraj:

• Por ĉiu tago ŝi havis apartan robon.
• Al ĉiu sanktulo apartan kandelon.
  

3. Ne ordinara, sola en sia speco:

• Mi legis vian libron kun aparta intereso.
• Tio estas apartaĵo de la slavaj lingvoj.

KVANTO ( cantidad )

Pli aŭ malpli granda mezuro aŭ nombro de objektoj aŭ personoj; grando aŭ nombro:

• Kian kvanton de bombonoj vi deziras?
• Edziĝo laŭ koro, laŭ la kvanto da oro.
• La vorto "multaj" estas kvanta adjektivo.
• Kia estas la eldonkvanto de la ekzempleroj?
• Kvanto de pluvo falinta en difinita areo nomiĝas "pluvokvanto".

MANKI ( faltar )

1. Ne esti aŭ esti en ne sufiĉa kvanto, por atingi normalan kompletecon:

• Ankoraŭ mankas kelkaj glasoj.Por gasto ne petita mankas kulero.
• Mark hodiaŭ ne venis al la kursoj - li estas mankanto.
• Ŝi manĝis tre malmulte kaj pro tio aperis nutromanka malsano.
  

2. Tute ne esti, aŭ esti en ne sufiĉa kvanto, por kontentigi la bezonon:

• Ĉe tro ĝentila ekstero mankas sincero.
• Al la papero ne mankas tolero.
• Manko de oro ne estas malhonoro.
• Troa manĝemo de la gastoj mankigas panon.
  

3. Doni senton de nenormaleco, nekompleteco, nekontenteco:

• Tre mankis al ni, ke vi ne ĉeestis.

KOMPLETA ( completo,a )

Tia, ke al ĝi mankas neniu el la eroj, kiuj devas ĝin konsisti:

• Ni jam havas kompletan liston de ĉiuj partoprenantoj.Nia familio aĉetis novan kompleton da mebloj.
• Bonvolu zorgi pri la kompleteco de viaj dokumentoj.
• Vi povos kompletigi mian rakonton, se mi forgesos ion mencii.
• Ni nun okupiĝas pri la kompletigo de la Esperanta versio de la paĝaro.
• La vortaro ankoraŭ estas nekompleta.

KOMERCI ( comerciar )

Profesie interŝanĝi varojn, produktaĵojn, celante monprofiton:

• Li komercas kun mi per vestoj.
• Kiu volas komerci, tiu saĝon bezonas.
• Ne ekzistas en komerco amikeco nek ŝerco.
• Ne taŭgas la vero por komerca afero.
• Mi eksciis, ke vi komercaĉas (malhoneste komercas)!
• Kun vero severa komercaĵo forvelkos.
• Oni alportadas diversajn aferojn al nia komercejo.
• Malsaĝulo venas, komercisto festenas.
• Mi provos forkomerci (provi vendi ne tre valorajn objektojn) kelkajn varojn.

REPREZENTI ( representar )

1. Laŭkomisie anstataŭi iun en la plenumado de ties taskoj aŭ rajtoj:

• Ambasadoro reprezentas sian regnon.
• Mi okupiĝas pri reprezentado de nia asocio kaj komunikado kun la diversaj Eŭropaj instancoj.
• La prezidento reprezentigis sin per sia ĉefministro.
  

2. Vojaĝi kaj komerci en la nomo de iu firmo:

• Mi reprezentas la firmaon "Festo".
• Mi estas kontenta pri ŝia reprezenta laboro.
• Li estas komerca reprezentanto de nia kompanio.

REZULTI ( resultar )

Esti la logika, natura, fakta sekvo de: / Es la consecuencia lógica, natural y fáctica de:

• El tio rezultis, ke mi rezignis pri la afero. / De eso resultó que renuncié al asunto
• De elekto tro multa plej malbona rezulto. / De mucha elección resultado peor
• La rezultoj de mia laboro jam pretas. / Los  resultados de trabajo ya están listos
• Manko de pluvo dum tiom longa tempo rezultigis difektojn en la grenkampoj. / La falta de lluvia por tan largo tiempo resultó en defectos en los campos de granos
• Nia esploro estis senrezulta. / Nuestra exploración fue sin resultados
  

SPIONO ( espía )

1. Membro de sekreta servo, komisiita de la aŭtoritatoj kolekti informojn pri la aferoj de fremda regno:

• Ne turisto li estas, sed spiono.
• Li estis akuzita pri spionado.
  

2. Persono, kiu sekrete observas la agojn de alia persono:

• Mi ne volas rigardi la leterojn, kiujn ŝi ricevas, ĉar mi ne estas spiono.
• Ŝi spionis la revenon de sia fianĉo.

TOSTO ( brindis)

Paroladeto dum festeno, kun propono trinki pro ies sano aŭ honoro, pro la sukceso de entrepreno, organizo, lando kaj aliaj:

• Via tosto plaĉis ne nur al mi, sed ankaŭ al ĉiuj gastoj.
• Li trinkis toste mian sanon.
• Multaj amikoj tostis mian sanon.

DIREKTO ( dirección )

1. Loko, flanko celata; vojo aŭ linio, laŭ kiu oni povas proksimiĝi al celo:

• Por ne perdi la vojon ni petu, ke iu montru al ni la direkton.
• Kiu tro alten rigardon direktas, tiu tre baldaŭ okulojn difektas.
• Mi zorgis pri la edukado kaj bona direktado de mia malpli aĝa frato.
• Nia ŝipeto estas tre facile direktebla, ĉar ĝi havas bonan direktilon.
• Ĉi tiu aleo direktiĝas al la arbaro.
• Li lerte aldirektis nian paroladon ĝis la celo.
• Subite la ŝipo iĝis nedirektebla kaj ni ĉiuj ektimis.
• Ĉi tiu strato estas unudirekta.
  

2. Ĉiu el la kvar ĉefaj mondorientiĝoj, nordo, sudo, eosto kaj uesto:

• El kiu direkto venas la tornado?
• Direktu vin al sudo.