BUNTA ( multicolor, interesante )

Prezentanta plurajn kolorojn dum aliaj samspecaj uloj aux ajxoj prezentas normale unu / Presentando varios colores mientras otras personas o colas de la misma especie normalmente son de un solo color:

• En la arbaro mi trovis belegan buntan floron. / En el bosque encontré una hermosísima flor multicolor.
  
• Tiu bunta robo aspektos tre bele sur via svelta korpo! / Ese vestido multicolor se verá muy bello en tu esbelto cuerpo!!
  
• "Lingva Prismo" celas al montrado de la bunteco kaj diverseco de la lingvoj de la mondo. / "Lingvo Prismo" tiene por objetivo el mostrar el multicolorido y la diversidad de las lenguas del mundo.
  

BARAKTI ( bregar, forcejear, luchar )

1. Forte sin skui, vivege movadi la membrojn / Golpear fuertemente, vivazmente mover los miembros

• Barakti kiel fiŝo ekster la akvo. / forcejear como pez fuera del agua
  
• La bebo laŭte ridis baraktante per la piedetoj. / El bebé se rió fuertemente forcejeando con los pies.
  
• La kaptito energie baraktis por sin liberigi. / El capturado bregó enérgicamente para liberarse.
  

2. Forte penadi kontraŭ la obstakloj: / Fuertemente intertar contra los obstáculos:

• Ni certe baraktos kontraŭ tiuj problemoj./ Ciertamente bregaremos contra esos obstáculos.
  
• Li longe baraktis kontraŭ la morto. / Largamente bregó contra la muerte.
  
• Li baraktas en kontraŭdiroj./ Él brega en las contradicciones.
  

3. Penadi, por trovi esprimiĝon, realiĝon: / Internar para encontrar la expresión o realización de algo:

• En mia kapo baraktas multegaj ideoj. / En mi cabeza luchan muchísismas ideas
  
• Nun en ŝia kapo baraktas nova demando / Ahora en su cabeza (de ella) lucha una nueva pregunta.
  

SKRAPI ( raer, raspar, legrar)

1. Forigi partetojn el la supraĵo de korpo per pli-malpli tranĉa ilo, kies eĝon oni pasigas ortangule sur ĝi / Extraer pedacitos desde la superficie de un cuerpo por medio de un instrumento más o menos cortante, cuya arista se pasa en forma octangular sobre ella:

• Mi skrapis miajn ŝuojn por forigi la koton. / Raspé mis zapatos para sacar el barro.
  
• Li estas okupita pri skrapado de la kota planko. / Él está ocupado raspando el suelo embarrado.
  
• Priskrapu la domon kaj forĵetu ĉiujn skrapaĵojn. / Raspa la casa y tira todos los raspados.
  
• Estas multaj ĉielskrapantoj / nubskrapuloj en Novjorko. / Hay muchos rascacielos / rascanubes en Nueva York.
  
• Vi estas groŝoskrapa (tre avara). / Eres muy tacaño ( raspacentavos)
  
• Uzu kotskrapilon / ŝuskrapilon apud la pordo por deskrapi la koton de viaj ŝuoj. / Usa un limpiapiés al lado de la puerta para eliminar el barro de tus zapatos.
  

2. Eligi malagrablan sonon per skrapado aŭ simila ago / Producir un sonido desgradable rayendo algo o por una acción similar:

• Ĉesu, tio skrapas la orelojn! / Para, eso irrita las orejas!!!
  

TENERA ( tierno,a)

Elmontranta aman, mildan atenton, karesemon/ Demonstrando amor, suave atención, cariño, ternura.

• Ŝi estas tenera edzino. / ella es una tierna esposa.
  
• Min trankviligis liaj teneraj karesoj./ Me tranquilizaron sus tiernas caricias ( de él )
  
• Li tenere kisis sian koramikinon. / Él tiernamente besó a su novia.
  
• Mi amas vin pro via tenereco. / Yo te amo por tu ternura.
  

CIRKULI ( circular )

1. Rondire senhalte moviĝi / Moverse en círculos sin detenerse

• La sango cirkulas en angioj. / la sangre circulas en los vasos
  
• Nun estas tre granda cirkulado sur vojoj. / Ahora hay un gran circulación en los caminos
  
• La amikinoj tre rapide cirkuligis kalumnion./ La amigas muy rápidamente hicieron circular una calumnia.
  

2. Ire kaj reire moviĝi / ir y venir moviéndose

• De la frua mateno aŭtobusoj kaj trajnoj cirkulas en la urbo. / Desde temprano en la mañana los autobuses y trenes circulan en la ciudad.
  
• Pro tia cirkulantaro malfacilas stiri aŭton. / A causa de los peatones se dificulta conducir un auto.
  

3. Pasi de iu al alia / Pasar de uno a otro

• Ĉiutage multege da mono cirkulas en la bankoj./ Cada día muchísimo dinero circula en los bancos.
  
• Por cirkulado de varoj necesas pagi imposton./ Para hacer circular los bienes mercantiles es necesario pagar un impuesto.
  

IRITI ( irritar)

1. Kaŭzi doloron, inflamon aŭ eksciton en organo / Causar dolor, imflamación o excitación en un órgano:

• Spicaj manĝaĵoj kutime iritas la stomakon. / Las comidas con muchas especias usualmente irritan el estómago.
  
• Printempe min turmentas alergia irito de la nazo./ En la primavera me tormenta la irritación alérgica de la nariz
  

2. Forte eksciti, kolerigi / Excitar fuertemente, encolerizar

• Li iritis ŝin per sia malbona konduto./ El la irritó a ella con su mal comportamiento.
  
• Ĉiuj laboristoj estis koleraj sed plej iritita estis mi. / Todos los trabajadores estaban enojados pero el más irritado era yo.
  

SKANDALO (Escándalo, mal ejemplo, mal efecto)

Kolektiva indigno, kaŭzata de ia malbona ago kulpita de respektata publika persono: /Indignación colectiva causada por alguna mala acción de la que fue culpable una persona pública respetada:

• Liaj agoj kaŭzis grandan skandalon. /Sus acciones causaron un gran escándalo.
• Ŝi scias multajn skandalajn historiojn. / Ella sabe muchas historias escandalosas.
• La koncerto finiĝis skandale. / El concierto se terminó escandalosamente.
• Lia malrespekto skandalis ĉiujn ĉeestantojn. / Su falta de respeto escandalizó a todos los asistentes.

AŬDACA (Audaz, atrevido, osado)

Riskema fari ion malgraŭ danĝeroj, malhelpoj, sociaj kaj moralaj premoj kaj simile: /Arriesgadamente hacer algo a pesar de los peligros, dificultades, presiones sociales y morales, y similares:

• La verko estas tro aŭdaca, laŭ mi. /La obra es demasiado audaz, en mi opinión.

• Vi estas bravuloj, vi tre aŭdace batalis. /Ustedes son bravos, combatieron audazmente.

• Kiel vi aŭdacis diri pri mi ion malbonan?! /¿Cómo tuviste la audacia de decir algo malo acerca de mí?

• Ĉiuj malamikoj timas nin pro nia aŭdaco kaj memfido! /¡Todos los enemigos nos temen por nuestra audacia y confianza en nosotros mismos!

FANTOMO ( fantasma )

1. Figuro videbla, sed ne palpebla, kia oni imagis reaperantan mortinton/ Figura visible, pero impalpable, como si se imaginara un muerto reaparecido.

• Mi vidis la fantomon de mia mortinta amiko! / Vi el fastasma de mi amigo muerto.
  
• La fantoma kastelo timigis ĉiujn loĝantojn de tiu loko. / El fantasma del castillo atemorizó a todos los habitantes de ese lugar.
  

2. Bildo sen realeco, nura ŝajno: / Un cuadro sin realidad, solo apariencia

• Tio estis nur sonĝa fantomo. / Eso era solo un sueño fantasmal
  
• La ŝipo trankvile, kvazaŭ fantome glitis sur la ondoj. / El barco tranquilamente, casi fantasmalmente se deslizaba sobre las ondas.
  
• Tra Esperantujo fantomas diversaj onidiroj pri tio. /A través del mundo Esperantista aparecen fantasmagóricos comentarios sobre eso.
  

NEGLEKTI (descuidar, desatender )

Malzorgi, flankelasi, neatenti: / Descuidar, dejar de lado, no atender

• Pro granda okupiteco mi devis neglekti miajn amikojn. / A causa de la gran ocupación tuve que descuidar a mis amigos
  
• Homoj koleras pro neglekto altigi la salajrojn./ Los hombres se encolerizan por causa de descuidar el aumento de los salarios.
  
• Lian morton kaŭzis multjara neglektado de zorgo pri la sano. / Su muerte la provocó el descuido por años de preocuparse por la salud.
  
• Ŝi estas neglektema pri siaj edzinaj devoj. / Ella ha descuidado sus deberes matrimoniales.
  
• Neniu malsano estas neglektinda. / Ninguna enfermedad es digna de desatender.
  

LIVERI ( entregar, despachar, suministrar)

1. Transdoni en ies posedon / Dar en la posesión de alguien

• Ĉi tiu eldonejo liveras diversajn gazetojn por junuloj. /Esta editorial suministra diversas revistas para jóvenes.
  
• Liveranto estas homo, kiu havigas varojn laŭ interkonsentitaj kondiĉoj./ El despachador es un hombre, que entrega bienes según condiciones previamente consensuadas.
  
• Por liveri tiom da varoj ni bezonos multe da livertempo./ Para despachar tantos productos necesitamos mucho tiempo para las entregas.
  

2. Havigi, disponigi al iu:/ Dar, disponer para alguien:

• Estis malvarme kaj brando liveris varmon al mia organismo. / Hacía frío y el aguardiente suministra calor a mi organismo.
  
• Ili okupiĝas pri liverado de armiloj./ Ellos se ocupan en el suministro de armamentos.
  
• La liveraĵo venis tro malfrue - ŝi jam forestis. / La entrega llegó demasiado tarde - ella ya se fué.
  

HEREDI ( heredar )

1. Laŭleĝe ricevi ion de mortinto / Recibir algo legalmente de un fallecido:

• Post morto de avino mi heredis ŝian domon./ Tras la muerte de la abuela heredé su casa. 
• Ne fidu heredon, fidu posedon./ No te fíes de la herencia, fíate de la posesión.
• La bildoj herede apartenas al via frato./ Las fotos por herencia pertenecen a tu hermano.
  
• Vi certe ne estos heredanto de mia domo! / Ciertamente no serás heredero de mi casa.
• Mi heredigos vin, ĉar mi ne havas proprajn infanojn. / Te haré heredero, porque no tengo hijos propios. 
• Ŝi decidis senheredigi malamatan duonfilinon. / Ella decidió desheredar a una odiada mediahermana. 

2. Havi post siaj parencoj aŭ antaŭuloj, ĝui post ili aŭ same kiel ili / Tener después de sus parientes o antecesores, gozar tras ellos o al igual que ellos

Nacioj heredas morojn de siaj antaŭuloj./ Las naciones heredan costumbres de sus antecesores.

Kristanismo estas lia hereda religio./ El Cristianismo es su religión heredada.

3. Ricevi de la gepatroj difinitajn ecojn pro heredeco / Recibir de los padres cualidades definidas por herencia

• Inklinon al lingvoj mi heredis de mia patrino./ Inclinación a los idiomas la heredé de mi madre.
• Eblas diri, ke mia malsano estas heredaĵo de miaj gepatroj. / Es posible decir que mi enfermedad es herencia de mis padres.
• Genoj estas la portiloj de heredeco. / Los genes son los portadores de la herencia.

DISOCII

Parte aŭ iom post iom malkombini / Desconvinar parcialmente o poco a poco

• Kristala prismo disocias lumon./ Un prisma de cristal disocia la luz
• Lumo disociiĝas al spektro. / La luz se disocia en el espectro.
• Dum elektroliza disocio oni ricevas diversajn substancojn. / Durante la disociación electrolítica se obtienen diversas sustancias. 
• La liberigitaj substancoj nomiĝas disociatoj. / Las sustanciancias liberadas se denominan disociados.

FORTIKA ( robusto, resistente )

1. Havanta firman, rezistan, malfacile difekteblan konsiston; malfacile rompebla, difektebla, venkebla: / Que tiene una consistencia firme, resistente, difícilmente defectible; difícilmente romplible, defectible o vencible

• La fiŝfadeno estas tre fortika. / El hilo de pescar es muy resistente.
  
• La argumentoj de lia advokato estis fortikaj. / Los argumentos de su abogado eran robustos
  
• Nia amo nin fortike ligas. / Nuestro amor nos une fuertemente
  
• Ĉiuj ĝuis la fortikecon de liaj muskoloj. / Todos gozamos de la resistencia de sus músculos
  
• Ilia amo ne fortikiĝos. / El amor de ellos no se robustecerá
  
• La organismo de la bebo estas malfortika. / El organismo del bebé es débil.
  
• Ĉu la fenestraj kovriloj estas bone alfortikigitaj? / ¿Son las protecciones de las ventanas bien resistentes?
  

2. Provizita je remparoj: / Provista de murallas

• Ni loĝas en fortika urbo. / Vivimos en una ciudad bien protegida.
  
• Dum milito estis konstruitaj multaj fortikaĵoj. / Durante la guerra se construyeron muchas fortificaciones.
  
• La muron necesas fortikigi, ĉar ĝi baldaŭ rompiĝos. / Es necesario fortalecer el muro, porque pronto se romperá
  
• Malbonuloj malfortikigis la fortikaĵojn. / Malhechores debilitaron las fortificaciones.
  

FLAGRI ( flamear, deflagrar )

1. Eligi tremantan rapide moviĝantan flamon / Crear una llama temblorosa y rápidamente movediza

• La flamo de la kandelo flagradis en la aerblovo. / La llama de la vela flameaba con el soplo del viento.
  
• Dum krozo laŭ la rivero ofte flagris la pasioj. / Durante el cruce del río amenudo flamearon las pasiones.
  
• Preskaŭ nenio videblis en flagreto de eta kandelo. / Casi nada se podía ver con el flamear de la pequeña vela.
  

2. Intermite treme kaj skue brili: /Brillar de golpe temblorosa e intermitentemente

• La okuletoj de la bebo larme ekflagris - li tuj komencos plori. / Los ojitos del bebé comenzaron a flamear las lágrimas - Pronto comenzará a llorar.
  
• Luna lumo flagretis sur la akvo. / La luz de la luna flameaba sobre el agua.
  

3. Rapide tremi, skuiĝi en aero, flirti (se paroli pri malpezaj objektoj): / Temblar rápidamente, golpeando en el aire, revolotear ( si se habla de objetos livianos)

• Dum la urba festo bele flagris diverskoloraj flagetoj / Durante la fiesta de la ciudad flameaban las banderitas de diversos colores.
  
• La fenestro estis malfermita; vento flagrigis la kurtenojn. / La ventana estaba abierta; un viento hizo revolotear las cortinas.
  
• Ŝi plaĉis al ĉiuj - sur ŝia vizaĝo ĉiam flagretis rideto. / Ella agrada a todos - sobre su rostro siempre revolotea una sonrisa.