KONSULTI (Consultar)

1. Demandi specialiston por ekscii ties opinion pri iu punkto: /Preguntar a un especialista para saber su opinión sobre algún punto:

• Mi devas konsulti mian kuraciston. /Debo consultar a mi médico.
• La konsultado kostis al mi dudek eŭrojn. /La consulta me costó veinte euros.
• La kuracisto atendas la konsultantojn en la konsultejo. /El médico atiende a los pacientes en la consulta.

2. Serĉi informojn en tiucela faka libro: /Buscar informaciones en un libro especializado en esa rama:

• Prefere konsultu gramatikan libron, ĉar mi ne scias ĝustan respondon al via demando. /Es preferible que consultes en un libro de gramática, porque yo no conozco la respuesta correcta a tu pregunta.
• Mi respondos al vi post la konsulto de la vortaro. /Te responderé después de consultar un diccionario.

KONTAKTO (Contacto)

1. Intertuŝo de du objektoj: /Toque entre dos objetos:

• Tiu malsano komunikiĝas per kontakto. /Esa enfermedad se transmite por contacto.
• Necesas kontaktigi elektrajn dratojn per kontaktilo. /Es  necesario hacer contactar alambres eléctricos por medio de un conector.
• Iu telekontaktis planedon per radaro. /Alguien contactó un planeta mediante el radar.
• La televidilo malbone funkcias pro miskontakto. /El televisor funciona mal por pérdida de contacto.

2. Interrilato: /Interrelación:

• Ni loĝis for unu de la alia, sed tamen restis en la kontakto. /Nosotros vivimos lejos uno del otro, pero, no obstante, quedamos en contacto.
• Mi nepre kontaktos vin, kiam mi ekscios ion novan pri tio. /Inevitablemente me pondré en contacto contigo cuando sepa algo nuevo sobre eso.
• Ŝi kontaktiĝas kun multaj esperantistoj. /Ella se contacta con muchos esperantistas.

KONTESTI (Discutir, objetar, contradecir)

Diskute malakcepti aserton, postulon aŭ establitan situacion: /Rechazar una aseveración, exigencia o situación establecida mediante discusión:

• Tiun fakton ni ne povas kontesti. /No podemos objetar ese hecho.
• La kontestantaj studentoj kolerigis la lektoron. /Los estudiantes que discutían hicieron enfadar al profesor universitario.
• La kontestado ne daŭris longe, ĉar ni promesis plibonigi la situacion. /La discusión no duró mucho, porque prometimos mejorar la situación.
• Ili havas nekontesteblajn pruvojn, ke mi faris tiun krimon. /Ellos tienen pruebas inobjetables de que cometí ese crimen.
• Kontestemaj laboristoj estis eksigitaj de siaj postenoj. /Los trabajadores discutidores fueron destituidos de sus puestos.

KONTRASTO (Contraste)

Malsameco de du objektoj aŭ ideoj, kiuj reciproke pli klare distingiĝas pro la apudmetiĝo mem: /Diferencia de dos objetos o ideas, que se distinguen recíprocamente con más claridad por  la yuxtaposición misma:

• Oni povas facile rimarki kontraston de la ombro kaj de la lumo. /Se puede observar fácilmente el contraste entre la sombra y la luz.
• Suspekton vekis belega ringo, kontrastanta kun la tuta mizera eksteraĵo. /Un bellísimo anillo despertó sospecha,  contras-tando con el mísero exterior.
• Viro estas homo, rigardata en la matura aĝo kontraste kun la infano. /Un hombre es una persona, observado en la edad madura, en contraste con un niño.
• Blankaj tukoj forte kontrastis kun la grizaj muroj de la domo. /Los blancos paños contrastaban fuertemente con los muros grises de la casa.
• Oni kontrastigas tragedion al la komedio. /Se hace contraste entre la tragedia y la comedia.

KONTRIBUI (Contribuir)

1. Alporti sian parton al komuna laboro aŭ ofero: /Aportar su parte al trabajo u  ofrenda común:

• Multaj kontribuis por la fondo de nia asocio. /Muchos contribuyeron para la fundación de nuestra asociación.
• Mi volas kontribui la programon per la kantoj. /Quiero contribuir al programa por medio de cantos.
• Oni enmetis mian kontribuaĵon al la gazeto. /Pusieron mi contribución en la revista.
• La aranĝo estis sukcesa pro multaj kontribuantoj. /El arreglo fue exitoso para muchos contribuyentes.

2. Esti unu el pluraj elementoj, kiuj ĉiu speciale utilas por komuna rezultato: /Ser algo, uno de varios elementos, cuyo todo es especialmente útil para un resultado común.

• La belega lago kontribuas al la romantikeco de la loko. /El bellísimo lago contribuye al romanticismo del lugar.

KONTROLI (Controlar)

1. Detale esplori, ĉu io estas tia, kia ĝi devas esti: /Explorar detalladamente si algo es tal como debe ser:

• Drinku tutajn tagojn, sed kontrolu viajn agojn. /Bebe todos los días, pero controla tus acciones.
• La kontrolisto kontrolis niajn biletojn. /El controlador revisó nuestros boletos.
• Ne kredu al parolo sen propra kontrolo. /No creas en el discurso sin control propio.
• Prefere ne mensogu, ĉar la informoj estas facile kontroleblaj. /Es preferible que no mientas, porque los informes son fácilmente controlables.
• Tio estas nur nekontrolebla aserto. /Esa es sólo una aseveración incontrolable.
• Infanoj eksentis senkontrolan liberecon. /Los niños empezaron a sentir una libertad descontrolada.

2. Esplori, ĉu io estas konforma al supozo: /Explorar si algo está conforme a lo supuesto:

• Mi volas kontroli, ĉu mi kapablos fari tion. /Quiero controlar si seré capaz de hacer eso.
• Mi kontroladas mian lernadon de vortoj, komparante miajn tradukojn kun la tradukoj en la libro. /Yo controlo mi aprendizaje de palabras,  comparando mis traducciones con las traducciones del libro.

KOPII (Copiar)

1. Reprodukti tekston je unu aŭ pluraj ekzempleroj, mane aŭ maŝine: /Reproducir un texto en uno o varios ejemplares, a mano o a máquina:

• Ĉu mi rajtas kopii la dokumenton? /¿Tengo derecho a copiar el documento?
• Mi bezonas kopian paperon (kopipaperon). /Necesito papel para copiar.
• La retmesaĝo estis sendita kopie al vi. /Se te envió una copia del mensaje electrónico.
• Mi ĉiam faras savkopiojn de la dosieroj (rezervajn kopiojn de datenoj por protekti kontraŭ perdo de laoriginalo). /Siempre hago copias de respaldo de los archivos (copias de reserva de los datos para protegerlos de la pérdida del original).

2. Reprodukti belartan verkon: /Reproducir una obra de arte:

• Li kapablis kopii la pentraĵon. /Él era capaz de copiar la pintura.
• Tiu pentraĵo estas nur mallerta kopio. /Esa pintura sólo es una burda copia.
• Li estas kopiisto de muzikaĵoj. /Él es copista de partituras musicales.
• Ili ŝtelkopias altmodajn kreaĵojn. /Ellos roban copias de las creaciones de la alta costura.

3. Ĝuste imiti: /Imitar en forma correcta:

• Li bone kopias la voĉon de tiu aktoro. /Él imita bien la voz de ese actor.
• La arboj kopiiĝis en la akvo. /Los árboles se copiaban en el agua.

PEREI (Perecer)

1. Perdi la vivon per akcidenta morto: /Perder la vida por muerte accidental:

• Ŝia filo pereis en batalo. /Su hijo pereció en batalla.
• Malamikoj pereigis la ŝipon kun homoj. /Los enemigos hicieron perecer el barco con personas.
• Inter la multe da hundoj la leporo pereas. /Entre la jauría de perros, la liebre perece.

2. Neatendite detruiĝi, neniiĝi: /Destruirse, hacerse nada inesperadamente:

• Feliĉo leĝon ne obeas, subite naskiĝas, subite pereas. /La felicidad no obedece a la ley, nace súbitamente, perece súbita-mente.
• La fruktoj de lia laboro neniam pereos. /Los frutos de su trabajo nunca perecerán.
• Ĉiuj liaj vortoj pereis vane. /Todas sus palabras perecieron en vano.
• Via agado donis pereigajn rezultojn. /Tu accionar dio resultados mortales.

KOTIZI (Cotizar, contribuir, pagar cuotas)

Pagi sian parton por komuna elspezo: /Pagar su parte de un gasto común:

• Ni kotizis por donaci memoraĵon al la instruisto de Esperanto. /Nosotros contribuimos para donar un recuerdo al profesor de Esperanto.
• Kotizo por la Universala Kongreso ĉi-jare estas dudek eŭroj. /La cotización para el Congreso Universal este año es de veinte euros.
• Kotizado estas deviga por ĉiuj membroj de la asocio. /La cotización es obligatoria para todos los miembros de la asociación.

KOTO (Barro, fango, lodo)

1. Tero, polvo, miksita kun akvo, sur strato, vojo kaj simile: / Tierra, polvo, mezclado con agua, sobre la calle, camino o similar:

• Li havas koton ĉe siaj ŝuoj. / Él tiene barro en sus zapatos.
• Kaldrono ridas pri poto kaj mem estas kota. / El caldero se ríe de la olla y él mismo está embarrado.
• Kotisto balaas la stratojn. / El alfarero barre las calles.
• Nia aŭto enkotiĝis. / Nuestro auto se embarró.
• Bonvolu senkotigi viajn ŝuojn, ĉar mi ĵus ordigis la hejmon. / Por favor desembarra tus zapatos, porque recién ordené la casa.

2. Tiu akvita polvo, rigardata kiel malpuraĵo aŭ malpurigaĵo: / Ese polvo mojado, visto como suciedad o impureza:

• Amaso da koto estis ĵetita sur lin. / A él le lanzaron un montón de lodo.
• Kiu ludas kun koto, malpurigas la manojn. / Quien juega con fango se ensucia las manos.
• Ne kotas besto en sia nesto. / Un animal no ensucia su nido.

KOVRI (Cubrir, tapar)

1. Garni objekton per io, kion oni metas aŭ etendas sur ĝin laŭ ĝia tuta surfaco: /Guarnecer un objeto con algo que se pone o extiende sobre él, conforme a la superficie total:

• Ŝi kovris siajn ŝultrojn per mantelo. /Ella cubrió sus hombros con un manto.
• Kia la poto, tia la kovrilo. /Como es la olla, tal es la tapa.

2. Etendiĝi sur la tutpulo kovras kapon de saĝulo. /A menudo el gorro de un campesino cubre la cabeza de un sabio.

• Vivi inter forno hejtita kaj tablo kovrita. /Vivir entre un horno encendido y una mesa cubierta.
• Ruĝa tola ŝtofo ĉirkaŭkovris ŝian belan korpon. /Un tejido de tela roja rodeaba su bello cuerpo
• Ni naĝis en senkovra naĝejo. /Nosotros nadamos en una piscina descubierta.
• La lito estis kovrita de brodita litkovrilo. /La cama estaba cubierta con un cubrecama bordado.

3. Dismeti, disĵeti ion sur ion,laŭ pli-malpli granda kvanto: /Disponer, lanzar algo sobre algo, conforme a una cantidad más o menos grande:

• La avino kovris la tablon per diversaj bongustaj pladoj. /La abuela cubrió la mesa con diversos platos exquisitos.

4. Esti dismetita, disĵetita sur io, laŭ pli-malpli granda kvanto: /Estar dispuesto, diseminado sobre algo, conforme a una cantidad más o menos grande.

• Belaj floroj kovris la korton. /Bellas flores cubrían el patio.

5. Kaŝi per io kovranta: /Ocultar mediante algo cubierto:

• Kovri la buŝon de sia konscienco. /Cubrir la boca de su conciencia.
• Li malkovris mian sekreton. /Él descubrió mi secreto.
• Viaj planoj jam malkovriĝis. /Tus planes ya se descubrieron.

6. Kaŝi, etendiĝante sur io: /Ocultar, extendiéndose sobre algo:

• Nuboj kovras la ĉielon. /Las nubes cubren el cielo.
• La planko kovriĝis per polvo. /El piso se cubrió de polvo.

7. Malaperigi per kompenso: /Hacer desaparecer mediante compensación:

• Bedaŭro kaj ĉagreno ŝuldon ne kovras. /El lamento y el disgusto no cubren la deuda.
• Mi povas nur revi pri la kovro de la elspezoj. /Sólo puedo soñar con cubrir los desembolsos.

HIPOKRITI (Ser hipócrita)

Ŝajnigi ion, kio donas aspekton de virto aŭ merito al la nesincerulo: /Aparentar algo, que da un aspecto de virtud o mérito a un hombre falso:

• Ne hipokritu amikecon. /No finjas amistad.
• Li hipokritis dum sia tuta vivo. /Él fue hipócrita durante toda su vida.
• La ĝojo de hipokritulo estas momenta. /La alegría del hipócrita es momentánea.
• Tiu homo estas hipokrita. /Ese hombre es un hipócrita.
• Ŝi akuzis lin pri hipokriteco. /Ella lo acusó de hipocresía.

DEFII (Desafiar)

Aserti al iu, ke li ne kapablas superi la asertanton en konkurso, ludo, ks.; maltimi, provoki, spiti, prezenti nesupereblan obstaklon: /Aseverar a alguien, que no es capaz de superar al retador en un concurso, juego, etc.; osar, provocar, llevar la contra, presentar un obstáculo insuperable:

• Por mi tio estas defio.  /Para mí, eso es un desafío.
• Mi akceptas tian defion. /Acepto ese desafío.
• Ŝi ne povis defii la danĝeron. /Ella no pudo desafiar el peligro.
• Li ne timis defii ĉampionon de bokso. /Él no temió desafiar al campeón de boxeo.

KREPUSKO (Crepúsculo)

1. Nehela lumo, kiun estigas sunaj radioj resenditaj de la tera atmosfero post subiro de la Suno kaj antaŭ ĝia leviĝo: /Luz no clara, ocasionada por los rayos solares devueltos por la atmósfera terrestre después de ponerse el sol, y antes de levantarse:

• Mi tre ŝatas promeni en la krepusko. /Me gusta mucho pasear durante el crepúsculo.
• Ni jam iru hejmen, ĉar komencis krepuski. /Vámonos ya a casa, porque comenzó a ser el crepúsculo.
• Apud nia domo flugadis krepuskaj papilioj. /Junto a nuestra casa volaban mariposas crepusculares.

2. Ekkadukiĝo, ekfiniĝo, ekmalfortiĝo: /Empezar a caducar, empezar a terminar, empezar a debilitarse:

• Mia cerbo naĝas kvazaŭ en krepusko. /Mi cerebro nada como si fuera crepúsculo.
• La pensoj krepuskiĝas (malklariĝas). /Los pensamientos decaen (se oscurecen).
• Grandaj planoj elkrepuskiĝas (naskiĝas) en mia animo. /Grandes planes salen de la oscuridad (nacen) en mi alma.

IMPETI (Abalanzarse, embestir)

Forte kaj vive sin ĵeti antaŭen; arde, fervore aspiri al iu celo: /Fuerte y vivamente lanzarse hacia adelante; aspirar fervorosamente a un objetivo:

• Li impetis al la pordo. /Él se abalanzó a la puerta.
• Impeton de la rivero haltigis la digo. /El dique detuvo el ímpetu del río.
• Ŝi parolis kun impeto. /Ella hablaba con ímpetu.
• Impeta pluvo. /Lluvia impetuosa.
• Li impete atingis la celon. /Él alcanzó el objetivo impetuosamente.