Kaŭzi severan kordoloron: / Provocar un severo dolor emocional:
· Lia perfido afliktis ŝin. / Su perfidia la entristeció.
· Sur lia vizaĝo aperis aflikto. / En su rostro apareció una tristeza.
· Ŝi estas ege afliktita. / Ella está muy afligida.
· Kiu afliktiĝos pri vi? / ¿Quién se afligirá por ti?
· Li malsaniĝis pro afliktiĝo. / Él se enfermó por la aflicción.
1. Estigi ŝanĝon en la animstato de ekzistaĵo: / Provocar un cambio en el estado de ánimo de la existencia:
· Objektojn ni konas nur per tio, ke ili afekcias nian konscion. / Conocemos los objetos sólo porque afectan nuestra consciencia.
2. Forte tuŝi la sentojn: /Tocar fuertemente los sentimientos:
· La morto de gepatroj afekciis ŝin. / La muerte de sus padres la afectó.
· Li ne kapablas estri siajn afekciojn. / Él no es capaz de gobernar sus afecciones.
· Miaj vortoj elvokis afekciajn reagojn. / Mis palabras evocaron reacciones afectivas.
3. Malsane aliigi la fizikan staton: / Cambiar malsanamente el estado físico:
· Paralizo afekciis la duonon de lia korpo. / La parálisis afectó la mitad de su cuerpo.
· Sidema vivo kaj grasaj manĝaĵoj kaŭzis al mi afekcion. / La vida sedentaria y los alimentos con grasas causaron mi afección.
1. Ŝajnigi ion per nenaturaj, nesimplaj manieroj: / Hacer parecer algo con maneras no naturales ni simples.
· Mi scias, ke interesiĝon li afektis. / Sé que el fingió interesarse.
· Mi tuj rekonas afekton de la homo. / Inmediatamente reconozco la afectación de la gente.
· Ŝi estis al mi afekte ĝentila. / Ella era afectadamente gentil conmigo.
· Ŝi estas bona kaj senafekta virino. / Ella es una mujer buena y sencilla.
2. Fari mienojn, kvazaŭ oni ne volus, dum oni ja volas; montradi nesimplan, pretendeman, atentovekan sintenadon: / Darse aires como si no se quisiera, cuando sí se quiere; mostrar una actitud astuta, presuntuosa, atenta:
· Infanoj, ĉesu afekti! / ¡Niños, dejen de fingir!
· Tiu afektulino ŝatas afektadi antaŭ la spegulo. / A esa presuntuosa le gusta darse tono ante el espejo.
· La nuntempa junularo estas tre afektema. / La juventud actual es muy presuntuosa.
· Via afekta voĉo min nervozigas. / Tu voz afectada me pone nervioso.
1. Persono oficiale rajtigita defendi en juĝejo la interesojn de procesanto aŭ de akuzato: /Persona oficialmente con derecho a defender en un juzgado los intereses del que procesa o del acusado:
· Li havas multe da mono kaj bonan advokaton, pro tio nenion timas. /Él tiene mucho dinero y un buen abogado, por eso no teme nada.
· Pastro vivas de preĝoj, advokato de leĝoj. /El sacerdote vive de oraciones, el abogado de leyes.
· Mi laboras en advokata oficejo. /Trabajo en la oficina de un abogado.
· Li registriĝis en la loka advokataro. /Él se inscribió en un bufete de abogados.
· Mi esperas, ke mia advokateco ne estos nuligita. /Espero que mi abogacía no será anulada.
2. Persono, kiu parolas aŭ pledas favore al afero, aŭ vice de alia persono: /Persona que habla o pleitea a favor de un asunto, o en turno de otra persona:
· Bonvolu esti mia advokato antaŭ mia edzino. / Por favor, sé mi abogado ante mi mujer.
1. Honori kiel diaĵon per la decaj vortoj kaj gestoj: / Honrar como divinidad por medio de palabras y gestos apropiados:
· Ili adoras iujn nekonatajn diojn. / Ellos adoran algunos dioses desconocidos.
· Tio estas sankta kaj adorata bildo. / Esta es una imagen santa y adorada.
· Niaj praavoj adoradis sur ĉi tiu monto. / Nuestros antepasados adoraban en este monte.
· Antaŭe ĉi tie estis adorejo de dioj. / Anteriormente aquí había un lugar de adoración de dioses.
2. Ami per respektoplena pasio: / Amar con pasión plena de respeto:
· Multajn heroojn mi adoris en mia infaneco. / En mi infancia adoré muchos héroes.
· Kiu mem sin adoras, nenion valoras. / Quien se adora a sí mismo, nada valora.
· Por mi tiu aktorino estas plej adorinda. / Para mí esa actriz es la más digna de adoración.
3. Havi pasian emon al io: / Tener un interés apasionado por algo:
· Li adoras poezion. / Él adora la poesía.
· Mi adoras belajn krurojn ĉe la virinoj. / Adoro las piernas bellas de las mujeres.
· Ĉiu abomenaĵo trovas sian adoranton. / Toda abominación encuentra su adorador.
· Via ideo meritas adoradon. / Tu idea merece adoración.
1. Alpreni per oficiala, laŭleĝa akto, iun kiel sian propran filon aŭ filinon: / Tomar a alguien como propio hijo o hija mediante un acto legal oficial.
· Ni decidis adopti tiun bebon. /Decidimos adoptar ese bebé.
· La kondiĉoj de adopto estas striktaj. / Las condiciones de adopción son estrictas.
· Miaj adoptaj gepatroj estas tre bonaj. / Mis padres adoptivos son muy buenos.
Ĉu bonas la rilatoj inter adoptintoj kaj adoptitoj? / ¿Son buenas las relaciones entre adoptantes y adoptados?
2. Alproprigi al si ion spiritan: / Hacer propio algo espiritual:
· Li adoptis ĉi tiun metodon de instruado. / Él adoptó este método de instrucción.
· Ĉi tiu modo estis adoptita de ĉinoj. / Esta moda fue adoptada por los chinos.
Esti en tiu vivperiodo, kiu venas post la infanaĝo: / Estar en el período vital que viene después de la infancia:
· Kutime estas malfacila tempo por la gepatroj, kies infanoj adoleskas. / Suele ser difícil para los padres el tiempo en que sus hijos son adolescentes.
· Junulo inter 14 kaj 20 jaroj estas adoleskanto, kaj junulino inter 12 kaj 18 jaroj estas adoleskantino. / El joven varón entre los 14 y 20 años es adolescente, y la joven mujer entre los 12 y 18 años es adolescenta (sólo en esperanto).
· Ŝi kun plezuro revenus al la tempo de sia adoleskanteco. / Para ella sería un placer volver a su adolescencia.
1. Instigi per parolo al la plenumo de ago aŭ devo: / Instigar en una conversación al cumplimiento de una acción o deber:
· Admonu vin reciproke. / Exhórtense ustedes recíprocamente.
· Mian admonon ŝi ne obeis. / Ella no obedeció mi exhorto.
· Mi admonas vin fari tion. / Te exhorto a que hagas eso.
· La policano admonis popol-amason disiri. / La policía exhortó a la multitud para que se disgregara.
2. Severe riproĉi, mallaŭdi pro malbona konduto: / Reprochar severamente, censurar por mala conducta.
· La instruisto admonas la lernantojn pro ilia maldiligenteco. / El instructor exhorta a los alumnos por su indolencia.
· Al malbonuloj ne helpas admono, nur bastono. / A los malos no les ayuda el exhorto, sólo el bastón.
· Ne admonu min pro mia malfrua respondo. / No me reproches por mi tardía respuesta.
Esti ravita per la beleco aŭ supereco: / Estar embelesado por la belleza o superioridad:
· Ĉiuj admiris la pejzaĝon. / Todos admiraban el paisaje.
· Oni maron admiras, se oni maron ne iras. / Se admira el mar, si no se va al mar.
· Li rigardis bestojn kun admiro. /Él miraba los animales con admiración.
· Edzin' admirata - edzo malsata. / Esposa admirada, marido insatisfecho.
· Tiu pentraĵo kolektis ĉirkaŭ si amason de admirantoj. / Esa pintura reunió a su alrededor una multitud de admiradores.
· Ŝi estas admirinda aktorino. / Ella es una actriz digna de admiración.
Proponi kontrakton pri laboro, livero ks al konkurencantoj, ordinare kun la antaŭa kondiĉo, ke la akiranto estos tiu, kies prezoj estos la plej favoraj: / Proponer un contrato de trabajo, de entrega, etc. a competidores, ordinariamente con la condición previa de que el ganador será aquel cuyos precios sean los más favorables.
· La urba registaro adjudikis la konstruon de la ponto. / El gobierno comunal adjudico la construcción del puente.
· Adjudikado de publikaj laboraĵoj estas tre popularaj en nia lando. / La adjudicación de trabajos públicos son muy populares en nuestro país.
· La adjudikanto estas la ŝtata administracio. / Quien adjudica es la administración estatal.
· La adjudikatoj proponis multe da mono por niaj servoj. / Los contratados nos ofrecieron mucho dinero por nuestros servicios.
1. Ekzistinta kaj de longe ne plu ekzistanta: / Lo que existió y desde hace mucho dejó de existir:
· Ni ĉiuj aŭskultis legendojn pri la antikvaj tempoj. / Todos nosotros escuchamos leyendas sobre los antiguos tiempos.
· Demeti de si la antikvan Adamon (plibonigi la konduton). / Sacar de si el antiguo Adán (Mejorar la conducta).
· Dionizo estis unu el la dioj, je kiuj kredis antikvuloj. / Dionisio fue uno de los dioses en que creyeron los antiguos.
2. Tro malnova, malmoderna: / Demasiado viejo, pasado de moda:
· Tiu modo estas antikva. / Esa moda es antigua.
· La kolektanto de antikvaĵoj volas aĉeti ĉi tiun vazon de mi. / El coleccionista de antigüedades quiere comprarme esta vasija.
· Mi kolektos monon por aĉeti tiun ringon de antikvaĵisto. / Juntaré dinero para comprar ese anillo del anticuario.
· La antikveco de tiu pentraĵo estas certigita de sciencistoj. / La antigüedad de esa pintura está certificada por científicos.
1. Uzi, alproprigi antaŭ la deca aŭ kutima tempo: / Usar, apropiar antes del tiempo conveniente o acostumbrado:
· La filmo anticipis la okazaĵojn (montris postvenintajn okazaĵojn antaŭ ol la antaŭirintajn). La película anticipó los acontecimientos (mostró sucesos ocurridos posteriormente antes de los que eran anteriores).
· Ŝi neniam ĝuas per anticipo la estontan sukceson. / Ella nunca disfruta por anticipado un suceso futuro.
· Ne faru anticipajn konkludojn! / ¡No saques conclusiones anticipadas!
2. Fari, plenumi antaŭ la tempo: /Hacer, llevar a cabo antes de tiempo:
· Mi povus pruntedoni al vi monon, ĉar vi kutime anticipas pagon de ŝuldo. / Yo podría darte dinero en préstamo, porque tienes costumbre de anticipar el pago de tu compromiso.
· Mi anticipe dankas pro via komplezo. / Te agradezco anticipadamente por tu deferencia.
· Anticipa pago ĉiam akceptiĝas. / Siempre se acepta el pago anticipado.
3. Antaŭtempe imagi, elpensi: / Imaginar, discurrir antes de tiempo:
· La sciencfikcio ofte anticipas la novajn inventojn. / La cienciaficción a menudo anticipa los nuevos inventos.
1. Ne surhavanta la nomon de la aŭtoro: /Que no tiene el nombre del autor:
· La letero estas anonima, do mi ne scias, kiu skribis al mi. /La carta es anónima, por eso no sé quien me escribió.
2. Ne koniganta la nomon de la posedanto(j): /No conociendo el nombre de los poseedores:
· Li estas ano de nia komerca anonima societo (kies asocianoj ne publikigas siajn nomojn kaj riskas nur siajn investitajn kapitalojn). /Él es partidario de nuestra sociedad anónima comercial (cuyos asociados no publican sus nombres y arriesgan sólo sus capitales invertidos).
3. Ne malkaŝanta sian nomon: /Ocultando su nombre:
· Tiu persono deziras resti anonima. /Esa persona desea permanecer anónima.
· Mi ne intencas kaŝi min sub anonimeco! /¡No intento ocultarme bajo el anonimato!
· Iu anonimulo telefonis al ni kaj rakontis ĉion pri viaj agoj. /Alguien anónimo nos llamó por teléfono y nos contó todo respecto a tus acciones.
