RACIO (Razón)

Tiu parto de la mensa strukturo, kiu servas al la homo por malkovri kaj formuli la leĝojn de la universo, kaj laŭ ili fabriki ilojn kaj maŝinojn: /Aquella parte de la estructura mental que sirve al hombre para descubrir y formular las leyes del universo, y conforme a ella fabricar instrumentos y máquinas:

·   Mi ne povas tion kompreni - tio situas ekster la kampo de racio. /No puedo comprender eso - está situado fuera del campo de la razón.

·   Homo estas racia estaĵo. /El hombre es un ser racional.

·   Tiu decido estis racia kaj multe helpis al la homoj. /Esa decisión era razonable y ayudó mucho a los hombres.

·   Vi neniam agas racie! / ¡Nunca actúas de manera razonable!

·   Ni devas raciigi la instruadon, ĉar multaj lernantoj plendas pri ĝia malkvaliteco. /Debemos racionalizar la instrucción, porque muchos alumnos se quejan de su mala calidad.

·   Civilizo estas rezulto de raciigo. /La civilización es resultado de la racionalización.

·   Mi ne pensas, ke manĝado de viando estas malracia. /No creo que comer carne sea irrazonable.

ŜTOFO (Tela, paño)

Teksaĵo, el kiu oni faras vestojn: /Tejido del que se hace vestuario:

·   Mia kostumo estas farita el tre multekosta ŝtofo. /Mi traje está hecho del paño más caro.

·   Mi bezonos multe da subŝtofo por mia longa jupo. /Necesitaré mucha entretela para mi falda larga.

·   La patrino subŝtofis mian veŝton per felo por ke estu pli varme. /La madre forró mi chaleco con piel, para que sea más abrigado.

ZAPI (Zapear, examinar la programación)

Rapide ŝanĝadi la programojn, sen daŭre spekti iun el ili (se paroli pri televidanto): /Cambio rápido de los programas, sin observar detenidamente alguno de ellos (si se habla de un televidente):

·   Ŝaltinte la televidilon mi komence zapas kaj nur poste elektas deziratan programon. /Al encender el televisor, al comienzo doy una pasada rápida, y sólo después elijo el programa deseado.

·  Ĉesu zapi, ĉar mi ne povas normale spekti la televidon! / ¡Deja de cambiar de canales, porque no puedo ver de forma normal la televisión!

RENDEVUO (Cita, encuentro; quedar, citar[se])

Interkonsento, laŭ kiu du aŭ pluraj personoj renkontiĝos en sama loko je sama horo: /Consentimiento mutuo de dos o más personas para encontrarse en el mismo lugar a la misma hora:

·   Mi aranĝis rendevuon kun mia malnova amiko. /Quedé de encontrarme con mi antiguo amigo.

·   Li rendevuis kun ŝi per telefono (ili parolis per telefono kaj tiam aranĝis la renkontiĝon). /Él se citó con ella por teléfono (ellos hablaron por teléfono y entonces acordaron el encuentro).

·   Tiu kafejo en la malnova urbo estos nia morgaŭa rendevuejo. /Ese café en la ciudad vieja será nuestro lugar para la cita de mañana.

INTENCI (Proponerse, tener la intención de, pretender)

Konscie kaj klare ekvoli fari ion en nedifinita tempo: /Comenzar a desear hacer algo, en forma consciente y clara, en un tiempo no definido:

·   Mi intencis iri promeni, sed la vetero subite malboniĝis. /Tenía la intención de ir a pasear, pero de improviso el tiempo se echó a perder.

·   Antaŭe intencu kaj poste komencu. /Previamente propónetelo y después comienza.

·   Mi ne kaŝas mian intencon de vi. /No te estoy ocultando mi intención.

·   Ŝi estas bonintenca homo (havanta bonan intencon). /Ella es una persona bienintencionada (que tiene buena intención)

·   Parenc' al parenco ne malhelpas intence. /Un pariente al pariente no estorba intencionadamente.

·   Li estas en la malliberejo pro senintenca mortigo. /Él está en la cárcel por un asesinato no intencional.

·   Pardonu, ke mi puŝis vin, ĉar mi faris tion tute senintence. /Perdona que te haya empujado, lo hice totalmente sin intención.