PIKI ( pinchar, picar, punzar )

1. Pli malpli profunde enigi pinton en ion / hacer entrar la punta en algo, más o menos profundamente

• La pikilo de la erinaco pikis al mi la fingron. / la púa del erizo me pinchó el dedo
  
• Sur la planko estis najlo kaj mi pikiĝis je ĝi. / Sobre el suelo había un clavo y me pinché en él
  
• Vi varmigos serpenton, ĝi al vi enpikos la denton. / Si calientas serpientes, te enterrarán los dientes
  
• Mi devos trapiki la orelojn por ke mi povu porti orelringojn. / Debo perforarme las orejas para que yo pueda llevar aros

2. Malagrable kaj akre eksciti la sensojn / Excitar los sentidos en forma aguda y desagradable

• Estis ege malvarme kaj la frosto pikis mian vizaĝon. / Estaba demasiado frío y el hielo punzaba mi rostro
  
• Mi ne ŝatas la pikojn de arda suno. / No me agrada las pinchadas del sol ardiente
  
• Kion mi faru pri ĉi tiu piketado en la piedoj?! / Qué hago acerca de este punceteo en mis pies?

3. Koleretigi, inciti, vundeti: / enfurecerse, incitar, herir superficialmente

• Al vi oni predikas, kaj nin oni pikas. / A ti se te predica, y a nosotros se nos pica
  
• Pro vorta piko ofte perdiĝas amiko. / Por una palabra punzante a menudo se pierde un amigo
  
• Li estas pikema kaj ofte pike kun mi parolas. / El es punzante y a menudo punzantemente habla conmigo.

4. Agrable kaj vigle eksciti la sentojn: / En forma agradable y entusiasta excitar los sentidos

• La pipro iom pikis la langon. / La pimient algo pica en la lengua
  
• Mi ŝatas liajn pikantajn ŝercojn. / Me gustan su chistes picantes
  

PASIO ( pasión )

1. Fervorega inklino al io; arda deziro / inclinación fervorosa a algo; deseo ardiente

• Mia sola pasio estas kantado. / Mi única pasión es cantar
• Malplaĉas nenio, se taksas pasio./ Nada disgusta, si la pasión vale
• Li estas pasia ŝatanto de la kazino. / El es un fanático del casino
• Ĉu tiu ludo ne pasiigos vin? / No te apasiona este juego?

2. Arda kaj senbrida amo/ Un amor ardiente y desenfrenado

• Ŝi ne kaŝis sian pasion al li. / ella no oculta su pasión por él
• Mia pasia amo al li neniam finiĝos. / Mi amor pasional por el nunca terminará
• Li tre pasie amis tiun knabinon. / Él amó apasionadamente a esa muchacha
• Ŝi estis malvarma kaj senpasia. / Ella era fría y desapacionada.

PINĈI ( pellizcar, pinchar, pinzar )

Premi inter du fingroj aŭ inter du pecoj / apretar entre dos dedos o entre dos trozos

• La patrino koleriĝis kaj pinĉis la orelon de sia infano. / la nadre de enojó y pellizcó la oreja de su niño
• La kaprinoj pinĉis la herbon. / las cabras pincharon la hierba
• Lia pinĉo estis dolora. / Su pellizco fue doloroso
• Mi bezonas nur pinĉaĵon da salo por la salato. / Necesito solo una pisca de sal para la ensalada
• Por forigi nebezonatajn haretojn oni uzas pinĉilojn / Para sacarse cabellos innecesarios se uzan pinzas

KONDOLENCI ( dar condolencias )

Esprimi al iu sian simpatian ĉagrenon pro ties malfeliĉo aŭ funebro: / Expresar a alguien su simpatia y preocupación por alguna infelicidad o fallecimiento

• La tuta mondo kondolencis pro la morto de tiom multe da homoj. / Todo el mundo se conduele por la muerte de tantos hombres.
  
• Pro la morto de via patrino akceptu mian sinceran kondolencon. / Por la muerte de tu madre acepta mis sinceras condolencias
  
• Ŝia kondolenca vizito min iomete trankviligis. / Su visita de condolencias, me tranquilizó un poco
  

DISPUTI ( disputar )

1. Malpaci akre diskutante / discutir agria y poco pacíficamente:

• Ne disputu kun mi - mi ja estas via patrino! / No disputes conmigo - si soy tu madre!!
  
• Pli bone ne miksu vin en malpropran disputon. / Mejor no mezclarse en disputas ajenas.
  
• Malmultaj ŝin ŝatas, ĉar ŝi estas disputema virino. / Pocos gustan de ella, porque es una mujer discutidora.
  
• Ni interdisputis pri la poentoj. / Discutimos por los puntos.
  
• Mia filo sendispute sekvas ĉiujn miajn ordonojn. / Mi hijo sin discusión sigue todas mis órdenes.

2. Diskuti / discutir 

• Pri gustoj oni ne disputas. / Sobre gustos no se discute.
  
• Ilia disputo finiĝis kiam eniris la patro. / Su discusión terminó cuando entró el padre.
  
• Li estis nedisputebla posedanto de la domo. / Él es el poseedor indiscutible de la casa.
  
• Ili pridisputis la novan leĝon. / Ellos discutieron sobre la nueva ley.
  

KONTUZI ( contusionar )

Difekti pli aŭ malpli profunde organikan teksaĵon, ne ŝirvundante la haŭton. / Dañar más o menos profundo un tejido orgánico, 

• La bastono forte kontuzis al li la kapon. / El bastón contundió fuertemente su cabeza
  
• Mia kontuzita kubuto tre doloras! / Mi codo contusionado duele mucho
  
• Vi faris al mi dolorajn kontuzojn! / Tu me hiciste contusiones dolorosas!
  
• Sub lia okulo videblas kontuzaĵo. / Bajo su ojo se ve una contusión
  
• Por mortigi la knabinon krimulo uzis kontuz(ant)an instrumenton. / Para matar a la muchacha un criminal usó un objeto contundente.
  

RASPI ( rallar )

Skrapi per speciala ilo ne tre malmolan substancon por ĝin dispecetigi, pulvorigi aŭ flokigi: / Raspar por medio de un instrumento especial una sustancia no muy dura para partirlas en pedazos, pulverizar o hacer lonjas

• Necesas raspi ĉokoladon kaj meti raspaĵon sur la torton. / Es necesario rallar chocolate y poner el rallado sobre la torta.
  
• Via haŭto ŝajnas esti raspa - ŝmiru ĝin per ŝmiraĵo. / Tu piel parece estar rasjuñada - úntala con esta crema.
  
• Por raspi la legomojn uzu raspilon. / Para rallar las legumbres usa un rallador
  
• Bakaĵojn oni foje gustigas per raspitsa kokoso. / Los pasteles se les da gusto a veces con coco rallado
  

STURMI ( asaltar, atracar, cargar )

Kurante aŭ alsaltante ataki / atacar corriendo o saltando

• Malamikoj decidis sturmi nian ŝipon / Unos enemigos decidieron asaltar nuestro barco
  
• Ili ne povis rezisti al la sturmo. / Ellos no pudieron resistir el asalto
  
• Mi volas aparteni al la sturma taĉmento! / Quiero pertenecer al escuadrón de asalto
  
• Sturmantoj ĉirkaŭis ilian sidejon kaj prenis ĝin sturme. / Los asaltantes rodearon la sede de ellos y la tomaron por asalto
  

SVARMI ( pulular, hormiguear )

1. Grandamase interpuŝe movetiĝi kaj skuetiĝi ĉiuflanken: / En gran cantidad moverse entreponiéndose y golpeando en todas direcciones.

• Estis sabato kaj la popolo svarmis en la bazaro.  / Era sábado y la gente pululaba en el bazar
  
• Ŝi kuris de li tra la homa svarmo. / Ella se corrió de él entre el hormigeo humano
  
• Sur la vojo estis svarmado de aŭtoj. / En el camino había un hormigeo de autos

2. Esti tre multenombra: / Estar en gran cantidad

• En la ĉielo svarmis la steloj. / En el cielo abunan las estrellas
  
• Min atakis svarmamaso da abeloj. / Me atacó un enjambre de abejas
  
• La kuloj ĉirkaŭsvarmis min kaj pikis al mi la krurojn. / Las pulgas me redeaban y me picaron las piernas
  

KONDAMNI ( condenar )

1. Juĝe deklari iun kulpa kaj difini la meritan punon / Judicialmente declarar a alguien culpable y definir la pena merecida

• La juĝisto decidis kondamni min al monpuno. / El juez decidió condenarme a una multa
  
• Li estis kondamnita al morto. / Él fue condenado a muerte
  
• Ili ricevis kondamnon pro murdo. / Ellos recibieron condena por asesinato
  
• Mi povis aŭdi mian kondamnan verdikton. / Pude oir mi veredicto condenatorio
  
• La kondamnitoj staris kaj ridetis. / Los condenados se pararon y rieron
  
• Nur la juĝo de Strasburo povis malkondamni ŝin. / Solo el juicio de Strasburgo puede absolverla.
  
• Li estos mort(o)-kondamnita, se oni pruvos lian kulpon. / Élserá condenado a muerte, si se pueba su culpabilidad.

2. Jure deklari ion sufiĉa motivo, por ke la farinto estu leĝe punata: / Judicialmente declarar algo suficiente motivo para que el hechor sea legalmente castigado

• Tiu libro estis kondamnita de ĉiuj legantoj. / Ese libro es condenado por todos los lectores
  
• Ĝi estis vere malbona kaj kondamninda. / Era verdaderamente malo y digno de condena.

3. Deklari iun malprava, ion riproĉinda: / Declarar a alguien como reprochable o sin razón

• Mi kondamnas terorismon. / Condeno el terrorismo
  
• Ne kondamnu alian, oni vin ne kondamnos. / No condenes al otro, no se te condenará
  
• Li ĉiam kondamnos sin, ke li lasis ŝin morti. / Él siempre se condenará que la haya dejado morir

FURORO ( furor )

Momenta, ĉien disvastiĝanta modo, favoro, sukceso: / Un éxito, favor, o moda momentánea que se difunde en todas partes

• La furoro de lia firmao tre mallonge daŭris. / El furor de su firma duró muy poco
  
• Li estas furorulo kaj kantas furorkantojn. / Él es un fanático y canta canciones de moda
  
• Tiaj gajaj dancoj tre furoras. / Esos bailes alegres está de moda
  
• Interreto estas pli kaj pli furoranta en la mondo. / Internet tiene cada vez más y más  furor en el mundo

PLAŬDI ( chapotear, golpetear )

1. Eligi specialan bruon batiĝante kontraŭ plataj supraĵoj aŭ batate per io plata / Obtener un ruido especial golpeando contra superficies planas o golpeado por algo plano

• Kontraŭ la ŝipo plaŭdas maro. / contra el barco golpetea el mar.
  
• Min malgajigas plaŭdo de la pluvo / Me entristece el golpeteo de la lluvia
  
• La akvo plaudiĝis (ekplaŭdis) pro la saltantaj fiŝoj. / El agua golpetea por los peces saltando
  

2. Eligi specialan bruon, batante akvon per io plata: / Obtener un ruido especial golpeando agua con algo plano

• Anasoj plaŭdis en akvo per la flugiloj. / Los ganzos golpetean en el agua con las alas
  
• Lavante vestojn ŝi plaŭdigis la ŝaŭmon. / Lavando vestidos, ella golpetea en la espuma.
  

3. Eligi bruon similan al tiu de plaŭdanta akvo: / Obtener un ruido similar al del golpeteo del agua

• Post la spektaĵo ĉiuj spektantoj plaŭdis al la aktoroj. / Después del espectáculo todos los espectadores golpeteaban a los actores
  
• La silenton subite interrompis plaŭdado de ĉevalaj piedoj. / El silencio súbitamente es interrumpudo por el golpeteo de patas de caballos.
  

AKOMODI ( acomodar )

Alĝustigi, adapti ion, por ke ĝi povu taŭge funkcii / ajustar, adaptar algo para que pueda adecuadamente funcionar

• Mi bezonas multe da mono por akomodi la domon. / Necesito mucho dinero para acomodar la casa.
  
• Li devos sin akomodi al ĉiuj situacioj. / Él debe acomodarse a todas las situaciones
  
• La homaj okuloj rapide akomodiĝas al diversaj distancoj. / Los ojos humanos se acomodan rápidamente a las diversas distancias.
  
• Min mirigas via povo de akomodo al situacioj. / Me admira tu poder para acomodarte a las situaciones
  

GARGARI (gargarizar, enjaguar)

1. Tralavi, finlavi (se paroli pri glasoj, teleroj, tukoj) per nura multa akvo, sen sapo/ Lavar, terminar de lavar ( si se habla de vasos, platos, ropa ) con solo mucha agua, sin jabón

• Ĉi tiun bluzon gargaru en malvarma akvo. / Esta blusa se enjuaga en agua fría
  

2. Tralavi la buŝon aŭ la gorĝon per iu fluaĵo, kiun oni skuas en ĝi: / Lavar la boca o la garganta con algún fluido que se mueve en el interior

• Por ke la dento ne doloru li gargaris la buŝon per vodko. / Para que no doliera el diente se enjaguó con vodka
  
• Gargaraĵo (gargarilo) estas medikamento por gargari al si la gorĝon. / Un liquido para hacer gárgaras es un medicamento para enjaguarse la garganta.
  

3. Konfuze prononcaĉi ion kvazaŭ gargarante la gorĝon: / Pronunciar confusamente algo como gargarizando la garganta.

• Li ion elgargaris en nekomprenebla lingvo. / El algo gargarizó en un idioma incomprensible
  
• Poste tiu stranga gargara sono malaperis. / Después ese extraño sonido gangozo desapareció.
  

SUSURI ( susurrar, murmurar )

Eligi malfortan kaj iom sekan sonon kiel de sateno, silko, ĉifita papero ks.: / Realizar un sonido débil y algo seco como satén, seda, papel arrugado o cosas similares

• Ŝia silka robo ĉarme susuris. / El vestido de seda de ella susurró encantadoramente
  
• La venteto susuras inter la arbetoj. / La brisa susurra entre los pequeños árboles
  
• La fonto susuradis kun mallaŭta murmureto. / La fuente susurraba con un pequeño murmullo silencioso
  
• Pluvo falas kviete, nur kun susuranta sono. / Una lluvia cae tranquilamente, solo con un sonido de susurro.
  
• Ie malproksime aŭdeblis susuro de birdaj flugiloj. / En algún lugar lejano era audible un susurro de las alas de los pájaros