SIGELO ( sello, lacrado)

1. Distinga signo, stampita sur moligita substanco, por garantii la aŭtentikecon de dokumento:

• La sigelo ankoraŭ ne estas metita (la afero ne estas finita).
• La juristo sigelis nian kontrakton.
• Bonvolu alporti al mi la sigelilon.

2. Distinga marko, kiu konfirmas apartenecon aŭ aŭtentikecon:

• Tiuj detaloj portas la sigelon de la vero.

3. Distinga marko, kiu montras la finitecon, kompletecon:

• Tio estas sigelo de la amo.
• De tiam mia sorto estis sigelita.

4. Signo, stampita sur moligita substanco, kaj almetita al koverto, skatolo, pordo kaj simile, por certigi la sekreton, malhelpi malfermon sen la scio de la posedanto kaj tiel plu:

• La koverto kun taskoj por la ekzameno havis sigelon.
• Nur li povas dissigeli la leteron.

5. Tio, kio kvazaŭ garantias la sekretecon:

• Mi havas sigelon sur la lipoj.
• Oni malsigelis miajn lipojn (permesis paroli).

ŜANCO ( oportunidad, chance )

Ebleco, probableco de sukceso:

• Mi donos al vi ankoraŭ unu ŝancon montri viajn kapablojn.
• Ni havas multe da ŝancoj por esti elektitaj.
• Tio estis ŝaca renkonto, mi eĉ ne sciis, ke li venis al nia urbo.
• Mi estis bonŝanca, mi gajnis monon en loterio.
• Tio estis senŝanca batalo.

PROJEKTO ( proyecto)

1. Ideo, proponata kiel efektivigota:

• Kiaj estas viaj projektoj por la somero?
• Oni jam projektis la ekskurson.

2. Plano, proponata por efektivigi tiun ideon:

• Via organizo proponis interesan projekton.
• Ili prezentis kontraŭprojekton (oponanta projekto pri la sama temo).

3. Dosiero pri konstruota maŝino, domo kaj simile, entenanta ĉiujn necesajn klarigojn, desegnojn, procedojn de konstruado, kostojn kaj tiel plu:

• Ni jam havas projekton de la domo, laŭ kiu oni konstruos ĝin.
• La nova stadiono jam estas projektita.

FAMO ( fama)

1. Nepreciza sciigo, buŝe komunikata de unu persono al alia, aŭ reproduktata de gazeto al gazeto:

• Bona famo sin trenas testude, malbona kuras rapide.
• Mi aŭdis, ke ŝi famas pri siaj bongustaj kukoj.
• Iu disfamigis malverajn informojn pri mi.

2. Granda diskonateco de iu aŭ io:

• Li havas la famon de mensogulo.
• Li estas tre fama aktoro.
• Tien venis ĉiuj famuloj.
• Min famigis ĉi tiu filmo.
• Ŝi poste iĝis mondfama verkisto.
• Iuj preferas esti malbonfamaj ol senfamaj.

ORDONI ( ordenar)

Estre esprimi al iu sian volon, ke li faru ion:

• La kuracisto ordonis al mi ripozon.
• Kiu manĝon al mi donas, tiu al mi ordonas.
• Bezono estas plej forta ordono.
• La rigardo de la patro estis ordona.
• Nia estro estas ordonema.
• Ordonita kiso havas guston maldolĉan.
• Ordigado de la hejmo estis ordonitaĵo.

EKSCITI (exitar)

1. Igi tre intensa la funkcion de iu korpa organo aŭ ian korpan senton:

• Tiu odoro ekscitas la apetiton.
• La ekscito kaŭzas iriton en la organo.
• Mi devas fari ekscitajn ekzercojn por mia koro.
• La kuracisto malpermesis al vi uzi ekscitaĵojn!

2. Igi eksterkutime forta ian movon de la animo:

• Li tre ofte rigardas al aliaj knabinoj kaj tio ekscitas mian envion.
• Vi ekscitiĝas ĉe la plej malgranda bagatelo!
• Mia karaktero ne estas ekscitebla.
• Granda eksciteco skuis la tutan urbon.

3. Igi pli intensa la aktivecon de io:

• Ni ne povis eksciti la fajron, ĉar pluvis.
• Blovekscitado ruĝigis mian vizaĝon.

ŜTUPO (peldaño, grada)

1. Ĉiu el la transversaj ŝtonaj platoj aŭ lignaj tabuloj, metitaj unu post kaj super alia por ebligi suprenpaŝon:

• Mi glitis sur la ŝtupo kaj defalis.
• Estas tre malfacile iri laŭ la spirala ŝtuparo.
• Uzu la ŝtupareton por preni la libron de tiu supra breto.

2. Ĉiu el la analogaj rimedoj, uzataj por supren- aŭ malsupren-iri, ekzemple, la rungoj de eskalo, la entranĉoj faritaj en glacimuro por enmeti la piedojn, la breto(j) fiksita(j) al veturilo, vagono kaj simile, por helpi en- kaj el-iĝon kaj aliaj:

• Ne metu la piedon sur la ŝtupon antaŭ ol la trajno plene haltos.
• Ni uzis ŝnurŝtupetaron por engrimpi la ŝipon.

3. Ĉiu el la gradoj en progresado kaj malprogresado, promocio kaj simile:

• Ŝtupo post ŝtupo li atingis rangon de ministro.
• La reformoj estis enkondukitaj ŝtupe kaj malrapide.
• La afiksoj prezentas kvazaŭ interŝtupon inter gramatiko kaj vortaro.

ABRUPTA (abrupto)

Malagrable subita, neĝentile senprepara: / Desagradablemente súbito, rudamente inesperado.

• Homoj ekpanikis pro la abrupta tertremo. / La gente entró en pánico por el abrupto terremoto.
• La vojo estis abrupta kaj preskaŭ vertikala, kio timigis la irantojn. / El camino era abrupto y casi vertical, lo que atemorizó a los viajeros.
• Mi ektimis, kiam iu abrupte frapis la pordon. / Me atemoricé cuando alguien golpeó abruptamente la puerta.
• Mi neniel povas kompreni la abruptecon de lia amo. / De ninguna manera puedo comprender la rudeza de su amor.

KONTROLI (controlar)

1. Detale esplori, ĉu io estas tia, kia ĝi devas esti:

• Drinku tutajn tagojn, sed kontrolu viajn agojn.
• La kontrolisto kontrolis niajn biletojn.
• Ne kredu al parolo sen propra kontrolo.
• Prefere ne mensogu, ĉar la informoj estas facile kontroleblaj.
• Tio estas nur nekontrolebla aserto.
• Infanoj eksentis senkontrolan liberecon.

2. Esplori, ĉu io estas konforma al supozo:

• Mi volas kontroli, ĉu mi kapablos fari tion.
• Mi kontroladas mian lernadon de vortoj, komparante miajn tradukojn kun la tradukoj en la libro.

EKIPI (equipar )

Provizi iun aŭ ion per ĉio necesa por la difinita funkcio:

• Oni ekipis la urbon per novaj busoj.
• La fabriko estas ekipita per plej modernaj maŝinoj.
• El la origina ekipo kaj meblaro en la kastelo bedaŭrinde nenio konserviĝis.
• Ni pensas pri ekipado de kongresanoj per mapoj de la urbo.
• Kian ekipaĵon mi bezonas por tio?
• Oni jam virekipis la ŝipon (provizis la ŝipon per ŝipanoj).

GARANTII (garantizar)

1. Preni sur sin la respondecon de alia persono pri io aŭ iu:

• Mi garantias pri la ĝusteco de informoj.
• Kiu garantias, trankvilon ne scias.
• Kiu donis garantion, tiu pagu la ŝuldon.

2. Aserti sub sia respondeco, ke io certe okazos:

• Nenio garantias, ke mi ne perdos la laboron.
• Garantie liberigu mian fraton!
• Mi prenos vian ringon kiel garantiaĵon.

3. Certigi al iu la posedon de io:

• Nia metodo garantias rapidajn progresojn.
• Ĉiumonate ni donas monon al garantia fonduso.

4. Gardi de ia maloportunaĵo:

• Edziĝo najbara garantias de eraro.
• Li estas garantiita kontraŭ la militservo.

PRETEKSTO (pretexto)

Ŝajna motivo, eldirita por kaŝi la efektivan:

• Ŝi ĉiam serĉas pretekstojn por ne fari siajn taskojn.
• Por ŝafon formanĝi, lupo trovos pretekston.
• Li pretekstis mankon de tempo por rifuzi danĝeran postenon.
• La aŭtoro ne volis doni intervjuon, pretekste, ke li estis tro okupita.

POLUI ( contaminar)

Danĝere malpurigi vivesencan elementon de la naturo:

• Industriaj fumoj poluas atmosferon.
• La urbo estas poluita.
• La polua nivelo de la Balta Maro estas aparte alta.
• La poleno informas pri la atmosfera poluado.
• La polueco en la rivero estas tre granda kaj pro tio fiŝoj ne vivas en ĝi.
• Diversaj kemiaj substancoj estas poluaĵoj.
• La lago poluiĝis.

ONDO (ola, onda)

1. Arkoforma akvomaso, kiu leviĝas kaj refalas ĉe la supraĵo de maro, lago kaj simile, sub la blovo de la vento:

• Estas tre danĝere nun naĝi, ĉar la ondoj estas grandegaj.
• Ili fornaĝis en la ondan maron.
• Onderoj trafis mian vizaĝon.

2. Tio, kio prezentas tian saman alternon de leviĝoj kaj malleviĝoj:

• Li longe observis la ondojn de ŝia fluganta hararo.
• La greno ondiĝas, kiam la vento blovas super ĝi.
• La arbaroj ondiĝadis pro grandega vento.
• Mi ondumos miajn harojn por la festo.

3. Tio, kio progresas per sinsekvaj antaŭeniĝantaj linioj, per interrompaj masoj:

• Ondoj da turistoj varias laŭ semajntagoj.

4. Provizora intensiĝo de ia sento, influo, fenomeno:

• Ondo da malvarmo venis al nia lando.
• Intereso pri tiu afero ondas tra la tuta lando.

5. Vibrado kun moviĝanta fazo:

• Rapideco de sona ondo en aero estas 330 m/s.
• Mikroonda kuirilo plirapidigas varmigon de la pladoj.

AŬTENTIKA ( auténtico,a)

1. Nedubeble vera, originala, ne falsita:

• Tio estas aŭtentika letero de Zamenhof.
• Mi garantias la aŭtentikecon de tiu informo.

2. Oficiale certigita:

• Kie mi povas trovi aŭtentikan mortakton?
• Kemia esplorado aŭtentikigis tiun pentraĵon.