AROGANTA ( arrogante )

Ofende fiera; malŝate kondutanta kontraŭ aliaj:

• Pli arogantan homon ol vi mi neniam vidis!
• Bedaŭrinde, vi ne vidis, kiel arogante li parolis...
• Ili fanfaronas kaj parolas arogantaĵojn.
• Via aroganteco estas netolerebla!
• Kial vi komunikas kun tiu arogantulo?

RULO ( rulo, rollo )

Pli-malpli longa objekto cilindroforma:

• Alportu rulon da paperoj, mi petas.
• La infanoj rulis neĝbulon en la korto.
• Ĉu vi legis pri Sizifa rulado de ŝtono?
• Tiu vianda rulaĵo estis tre bongusta!
• La veturilo ruliĝis tre rapide.
• Ie malproksime aŭdeblis ruliĝado de la maro.
• Vi ne vidos la tutan tekston, pro tio rulumu ĝin.
• La ondoj alruliĝis sur la sablon.
• Sur la vangoj de la knabino deruliĝis larmoj.
• La vento forrulis nebulon.

RANGO ( rango, grado)

1. Grado, ĉe kiu staras iu persono en difinita hierarkio:

• Ili ricevis rangojn kaj donacojn.
• Rangeto rangon respektu, modestan lokon elektu.
• Vi sukcesis, vi havas rangajn privilegiojn.
• Li rangas kiel generalo.
• Li ne perdos sian rangon, ĉar li jam estas senrangulo.
• Ĉiuj estimas lin pro lia superrangeco.

2. Grado, ĉe kiu staras iu aŭ io en skalo de graveco:

• Li estas kuracisto de la plej alta rango.
• Ni gustumis vinon de unuaranga kvalito.
• Ŝi estas duaranga aktorino.
• Mi ne aĉetumos en lastrangaj butikoj!

BALANCI ( balancear )

1. Movadi objekton per ritma onda movo, tiel ke ĝi alterne leviĝas kaj malleviĝas:

• Vento balancas la branĉojn de la arboj.
• La knabino balancis sin sur la balancilo.
• Laŭ la balancado de la branĉoj oni povas juĝi, ke la vento estas tre forta.
• Pro la vento floroj faris balancojn per la kapoj.
• La ŝipo balanciĝis sur la maro.
• Balanciĝo de la aviadilo iom trankviliĝis.

2. Ritme movi membron aŭ kapon:

• Ŝi jese balancis la kapon.
• Kiam mi parolis, ili nur balancadis la kapon.

MIGRI ( migrar )

1. Iri de unu loko al alia malproksima, sen tre difinita celo:

• La legendoj migras de lando al lando.

2. Translokiĝi de loko al loko laŭ la bezonoj, ne havante fiksan sidejon:

• Multaj laboristoj migras al la landoj, kie la kondiĉoj estas pli bonaj.
• Li estas migra aktoro.
• Mi estas migranto, sed mi ne tre ŝatas tion.
• Multaj miaj samlandanoj elmigris en aliajn landojn.
• Nun tiu lando ne enlasas enmigrantojn.

3. Amase kaj periode translokiĝi de unu restadejo al alia kaj reciproke:

• Aŭtune birdoj migras suden.
• La birdoj atingis la celon de sia migrado.

HUMANA ( humano,a)

Posedanta la plej noblajn ecojn de la homo, kompatemon, bonfaremon, helpemon:

• La juĝisto estis tre humana.
• Ili traktis la venkitojn kun humaneco.
• Oni provos humanigi sovaĝulojn.
• Germanio iam estis la centro de la humanistoj.
• Tio estas malhumana kruelaĵo.

SILENTI ( silenciar, callar )

1. Ne eligi sonon de parolo, krio, ĝemo kaj simile:

• Sciu elokventi, sciu ankaŭ silenti.
• Paca silento, ke ne blovas eĉ vento.
• Ne timu hundon bojantan, timu hundon silentan.
• Subite fariĝis tre silente.
• Ŝi estas tre silentema persono.
• Nokte ĉio silentiĝas.

2. Ne paroli pri io, ne diskuti, ne pritrakti:

• Kiu pri ŝtelo silentas, tiu ŝtelon konsentas.
• El mia silentado ŝi konkludis, ke mi koleras.
• Li prisilentis sian amon.
• Ĉu vi forsilentis la sekreton?

3. Sin ne montri; ne plu efiki; ĉesi:

• Kie regas la forto, tie rajto silentas.

CURSO DE ESPERANTO

Get your own - Open publication

DOMAĜO ( ofensa, daño, peligro, lastima)

Perdo aŭ difekto, kiun oni volus ne vidi, ne suferi:

• Estas domaĝo, ke oni ŝtelis vian aŭton.
• Post domaĝo venas saĝo.
• Tio estas domaĝa afero.
• Domaĝe, ke vi ne estis kun ni.
• Kiu domaĝas groŝon, perdas la tutan poŝon.
• Pro vorta ludo li eĉ patron ne domaĝas.

PALA ( palido,a)

1. Perdinta sian naturan ruĝetan koloron, blanketa:

• Ĉu vi ne malsanas? Vi estas pala.
• La ĉefaj simptomoj de tiu malsano estas paleco de la vizaĝo kaj konstanta laco.
• Ŝi paliĝis pro timo.

2. Senbrile blanketa:

• Vintre ni povas ĝui nur palan sunon.

3. Senviveca, senĉarma, seninteresa, senforta, senpova:

• Min neinteresas tiuj palaj oficialaj paroloj.
• Ĉi tiu bonega festo paligis ĉiujn antaŭajn festojn.

La impresoj pri la vojaĝo paliĝadis kun la tempo.

NATURO ( naturaleza )

1. La tuto de tio, kio ekzistas aŭ okazas sen interveno de la homo:

• Ekzistas tri regnoj de la naturo (mineraloj, vegetaĵoj kaj bestoj).
• Avo mortis per natura morto.

2. La kreanta povo, kiu montriĝas sub la ŝanĝiĝantaj formoj de la objektoj kaj estaĵoj:

• La naturo malavare favoris tiun landon.
• Okazis io supernatura, kion oni ne povas ekspliki.

3. La surfaco de la tero, rigardata kiel vivejo de la homo kaj bestoj:

• La naturo jam vekiĝas.
• Geavoj transdonis diversajn naturaĵojn al ni.

4. La esenco, ecaro propra al iu aŭ io:

• La infano havas malbonan naturon.

5. La primitiva stato de estaĵo, la denaska karaktero, kontraste kun la edukado kaj kulturo:

• Li vivas laŭ sia naturo.
• Difekton de naturo ne kovros veluro.
• La leporo estas nature timema.
• Vi eĉ ne provas venki vian laŭnaturan inklinon al pigreco.

6. Objekto de la arto, kontraste kun la artaĵoj:

• Mi ŝatas desegni laŭ la naturo (ne laŭ la fantazio).

ILUZIO ( ilusión )

1. Eraro de sensoj, pro kiu ni aperceptas perceptaĵojn, identigante ilin aliaj, ol ili estas:

• Ĉu mi aŭdis ŝian voĉon aŭ ĉu tio estis nur iluzio?
• Li estas sperta iluziisto (amuzisto, kiu lerte trompas la rigardantojn per falsaj ŝajnoj kaj rapide faritaj ĵonglaĵoj).
• Kruela realo min tute seniluziigis.
• Post malfeliĉe finiĝintaj am-rilatoj li spertis seniluziiĝon pri virinoj.

2. Eraro de la menso, pro kiu ni rigardas revojn kiel efektivaĵojn:

• Li estas viktimo de revoj kaj iluzioj.
• Prefere oni havu iluziajn esperojn ol revu pri nenio.
• Ne iluziu vin per tro granda espero.
• Ŝi konstante iluziiĝas.

ARGUMENTI ( argumentar )

1. Prezenti argumentojn; provi demonstri per argumentoj:

• Mi longe argumentis kaj finfine sukcesis konvinki ilin.
• Batanto povas argumenti, batato devas silenti.
• Ni ne akceptas viajn argumentojn, ĉar ili estas malĝustaj.
• Min jam lacigis senfina argumentado pri tiaj aferoj.
• Vi prezentis bonajn kontraŭargumentojn.

2. Prezenti ion kiel argumenton:

• Tio argumentas lian fortiriĝon de la projekto.
• Gepatroj ne permesis al ŝi foriri, argumentante, ke ne estos busoj por reveni hejmen.

URĜI ( urgir, apremiar)

Vigle plirapidigi, vive akceli:

• La alproksimiĝanta danĝero urĝis nin forkuri.
• La afero ne urĝas.
• Ĉar tio ne estas urĝa, mi ne zorgas.
• Mi urĝe bezonas telefonon!
• Eble ni nun parolu pri urĝaĵoj kaj poste babilu pri ĉio alia.
• Ni estas premataj de urĝeco.
• Urĝiĝu, ĉar la buso nin ne atendos.

AKTUALA ( actual )

1. Efektive ekzistanta en la nuntempo:

• Tie vi trovos informojn pri aktuala viva Esperanta kulturo kaj arto.

2. Interesanta pro la nuntempeco:

• Tiu ĉi problemo estas aktuala por nia lando, ĝi ne povas atendi.
• La nova paĝaro de E@I (de projekto "Esperanto aktuale") enhavos ĉiujn gravajn informojn pri Esperanto.
• Mi aŭdis tion de televidaj aktualaĵoj.
• Necesas aktualigi la enhavon de nia ttt-ejo.
• La novaĵo jam estas malaktuala.