DISTINGI ( distinguir )

1. Rimarki diferencon inter objektoj, personoj aŭ ideoj/ marcar diferencia entre objetos, personas o ideas

• Kiel mi povus distingi veron de malvero? / Cómo podría distinguir la verdad de la mentira?
• La morto ne distingas, ĉiujn egale atingas. / La muerte no distingue, alcanza a todos.
• La diferenco inter ĝemeloj ofte estas apenaŭ distingebla. / La diferencia entre los gemelos a menudo es apenas distingible.
• Nia hotelo oferas distingindajn servojn. / Nuestro hotel ofrece servicios distinguidos
• Ili mortigis ĉiujn sendistinge. / Ellos asesinaron a todos sin distinción

2. Klare, precize, nete percepti/ Percibir clara, precisa y netamente

• Pro la nebulo ni ne distingis la detalojn de la pejzaĝo./ Por la neblina no distinguimos los detalles del paisaje.
• La domo nete distingiĝas sur la monto./ La casa se distingue netamente sobre el monte

3. Esti marko, karakterizaĵo, per kiu oni povas ne intermiksi aferojn/ Ser una marca, característica por la cual no se puede mesclar los asuntos

• La beleco ŝin tre distingas. / La belleza la distingue a ella
• Bunta felo estis ĝia ĝenerala distinga signo./ Un pellejo atractivo era su signo distintivo general.
• Ŝiaj vestoj distingigis ŝin inter ĉiuj amikinoj. / Sus vestidos la distinguían entre todas su amigas
• Klareco estas la distingilo de bona stilo. / La claridad es el instrumento distintivo de un buen estilo
• La distingiĝa eco de Esperanto estas ĝia fleksebleco. / La cualidad distintiva de Esperanto es su flexibilidad

OSTAĜO ( rehen, secuestro)

Homo tenata mallibera, eventuale vivminacata, kontraŭ kio la kaptanto postulas propran sekurecon aŭ elaĉetan monon / hombre mantenido en detención, eventualmente amenazado de muerte, por quien el captor exige propia seguridad o rescate

• Ni devas kolekti multe da mono, por ke la ostaĝoj ne estu mortigitaj. / Debemos recolectar mucho dinero para que los rehenes no sean asesinados
  
• Li ostaĝis, sed sukcesis forkuri. / Estuvo secuestrado, pero logró escaparse.
  
• La teroristoj ostaĝigis instruistinon kaj dudek lernantojn. / Los terroristas secuestraron a una profesora y 20 escolares.
  

ROSO ( rocío, relente)

Etaj gutoj de vaporo, kiuj dum nokto fluidiĝas sur la vegetaĵojn aŭ sur la teron / Pequeñas gotas de vapor que se fluidifican en la noche sobre los vegetales o sobre la tierra.

• Ili estas tiel similaj unu al la alia, kiel du gutoj da roso. / Ellos son tan similares uno al otro, como dos gotas de rocío.
  
• Ĉi nokte rosas. / Esta noches hay rocío
  
• Estis tiom varmege, ke ni eĉ kolektis ĉiun roseron por trinki. / Estuvo tan caluroso, que hasta juntamos todas las gotas de rocío para beber.
  
• La fenestrovitroj de la kuirejo estas kovritaj de rosumo / Los vidrios de la ventana de la cocina están cubiertas de rocío.
  

KOMPROMITI (compremeter, arriesgar)

Meti en danĝeron ies reputacion, honoron / Poner en peligro la reputación u honor de alguien

• La skandalo kompromitis ne nur la prezidenton. / El escándalo comprometió no solo al presidente.
  
• La ministro denove estas en kompromita situacio./ El ministro denuevo estña en una situación comprometedora.
  
• Ĉiuj gazetoj skribis pri li kaj kompromitanta klientino./ Todas las revistas escriben sobre el y la clienta comprometedora
  
• La kompromitado de la prezidento estis projektita. / El compromiso del presidente estaba proyectado
  
• Feliĉe ŝi liberigis min de kompromitiĝo. / Felizmente ella me liberó del compromiso.
  

FRAPI (golpear, percutir, sorprender, chocar )

1. Ektuŝi per rapida movo de mano; bati / Tocar suavemente por un movimiento rápido de la mano; golpear :

• Tablon frapas tajloro, tuj tondilo eksonas. / El sastre golpea la mesa, de inmediato una tijera suena.
• Ne doloras frapo sur fremda kapo. / No duele el golpe en cabeza ajena.
• Eĉ guto malgranda, konstante frapante, traboras la monton granitan. / Hasta una pequeña gota, constantemente golpeando, perfora el monte de granito.
• Kunfrapiĝo de tiuj aŭtoj estis terura! /

2. Bati produktante mallongan sonon / Golpear produciendo un sonido breve :

• Kiu frapas, al tiu oni malfermas. / Al que golpea, a ese se le cierra.
• Necesas malfermi la pordon - mi aŭdis frapojn. / Hay que abrir la puerta - oí unos golpes.
• Ĉesu frapadi per la dentoj! / Deja de chocar los dientes!!!
• Kie estas la frapilo de la pordo? / Dónde está el golpeador de la puerta?
• Dancante ili laŭte piedfrapadis la plankon. / Bailando, ellos golpean fuertemente con los pies el suelo.

3. Atingi la sensojn per ia subita impreso / Alcanzar los sentidos por medio de una impresión súbita.

• Ĉu tiu viro frapis vian atenton? / Acaso ese hombre llamó tu atención?
• Ŝia robo estas okulfrapanta. / Su vestido es chocante a los ojos.

4. Atingi per malsano, malbonaĵo, vundo, morto:

Ŝi estis frapita de blindeco.
La artisto estis prifrapita (mokita per vundaj frapoj).
Li rapide saniĝis post sunfrapo.
Ŝi estis kolera kaj donis al li vangofrapojn.

LEZI (lesionar )

1. Kaŭzi patologian difekton aŭ ŝanĝon en organo / Causar un defecto patológico o cambio en un órgano

• Skarlatino ofte lezas iun organon. / La escarlatina a menudo lesiona algún órgano.
  
• Mi falis de ŝtuparo kaj okazis lezo de mia vertebraro. / Me caí de la escalera y ocurrió una lesión en mis vértebras
  
• Unu el fakoj de kirurgio estas leza kirurgio./ Una de las áreas de la cirugía es la cirugía de lesiones
  

2. Kaŭzi damaĝon / Causar daño

• Neologismoj tute ne lezas la strukturon de la lingvo. / Los Neologismos no lesionan absolutamente la estructura de la lengua.
  
• Mi akuzos ilin pri plagiato kaj lezo de kopirajto. / Los acusaré de plagio y dañar el derecho de autor.
  

VENĜI (vengar)

1. Havigi al iu kompenson por suferita malbono, kies farinton oni punas per egalvalora puno: / dar a alguien compensación por un mal sufrido, cuyo autor se castiga con una pena similar.

• Mi neniam venĝus alian homon - mi ne estas venĝema. / Nunca me vengaría de otro hombre, no soy vengador
  
• Mi ne pardonos lin kaj faros venĝon. / No le perdonaré y me vengaré
  
• Ŝi foriris kun venĝa rido. / Ella se fue con una sonrisa de venganza
  
• Mi sentas, ke mi estos venĝita. / Siento que seré vengado.

2. Kompensi suferitan malbonon, punante la farinton per egalvalora puno: / Compensar por un mal sufrido, castigando al infractor con igual castigo: 

• Mi venĝos al li la morton de miaj gepatroj! / Vengaré con él la muerte de mis padres
  
• Tio estas mia venĝa bato al vi! / Este es mi golpe de venganza contigo
  
• Li venĝas nur por satigi sian venĝemon. / él se venga solo para satisfacer su sed de venganza

3. Fari malbonon por kompensi suferitaĵon: / Hacer un mal para compensar un sufrimiento:

• Li terure venĝis al mi / él se vengó terriblemente conmigo
  
• Venĝado estas lia metio. / La venganza es su oficio
  
• Ĉu vi vidis la filmon "Venĝanto"? / Viste el film "El Vengador"?
  

KONSOLI ( consolar )

1. Mildigi ies ĉagrenon, bedaŭron, doloron kaj reesperigi lin per afablaj kuraĝigaj paroloj / Suavizar la molestia, la lastima, el dolor y darle esperanza por medio de palabras amables y de animo

• La vidvino ploris kaj ĉiuj konsolis ŝin. / La viuda lloraba y todos le consolaban.
  
• Li ne volis akcepti miajn konsolojn. / El no quizo aceptar mi consuelo.
  
• Nekonsolebla estas ŝia edzo / El esposo de ella está inconsolable.

2. Malakrigi, mildigi ies doloron aŭ bedaŭron:/ Disminuir, suavizar el dolor o pesar de alguien:

• Min konsolas nur lia ĉeesto. / Me consuela sólo su estadía 
  
• Oni konsilas kaj konsolas, sed helpi ne volas. / Se aconseja y consuela, pero ayudar no quiere
  
• Restas nek konsilo, nek konsolo. / Queda ni consejo ni consuelo
  
• Konsoliĝas mizerulo, se li estas ne sola. / Se consuela al miserable, si no está solo.
  
• Ĉiuj timas senkonsolan maljunecon. / Todos temen una vejez sin consuelo.
  

VENENO

Malutila substanco, tute aŭ parte detruanta la funkciojn de la vivo / sustancia inútil, absoluta o parcialmente destructora de las funciones de la vida:

• Fosforo estas mortiga veneno. / El fósforo es un veneno mortal
  
• Plena glaso da vino, sed kun guto da veneno. / Un vaso lleno de vino, pero con una gota de veneno.
  
• Donacon reprenu kaj mian vivon ne venenu. / Toma nuevamente el regalo, y mi vida no envenenes.
  
• Kuradi kiel venenita muso. / Correr como mosca envenenada
  
• Ĉi tiuj fungoj estas venenaj. / Estos hongos son venenosos
  
• Veneniĝo estas tre malagrabla stato. / Envenenarse es un estado muy desagradable
  
• Neniu veneno povas mortigi min - mi estas venenimuna. / Ningún veneno puede matarme - soy inmune al veneno
  
• Li povas morti, ĉar ni ne havas kontraŭvenenon. / Él puede morir porque no tiene el antídoto.
  

OBSERVI (observar, cumplir las leyes )

1. Rigardi kun daŭra atento por esplori / Mirar con atención duradera para explorar

• En observejo ni observas la astrojn. / En el observatorio observamos los astros.
  
• La sciencoj estas bazitaj sur la observo. / Las ciencias están basadas sobre la observación
  
• Ŝi observadas min (severe gardas sub sia rigardo). / Ella me observa ( severamente bajo su mirada) 
  
• Li kaŝobservis la virinon. / Él observa ocultamente a la mujer

2. Ĝuste fari tion, kion ordonas leĝo, regulo ktp; ekzakte obei: / Justamente hacer aquello que la ley ordena, regula, etc; obedecer exactamente: 

• Observu iliajn ordonojn. / Obedece sus órdenes
  
• Ni devas prizorgi la severan observadon de la regularo. / Debemos cuidar el severo cumplimiento de las reglas.
  
• Vi estos punita, se vi malobservos leĝojn. / Serás castigado si no obedeces las leyes
  
• Mi estas sendependa kaj neniu observigos al mi tiujn regulojn. / Soy independiente y nadie me hará obedecer esas reglas.
  

INFUZI (infundir, hacer una infusión )

Verŝi bolantan akvon aŭ fluaĵon sur ian substancon, por ke tiu fluaĵo prenu la esencajn sukojn el tiu substanco / vertir agua hirviendo o un fuido sobre alguna sustancia, para que ese fluído tome las esencias de esa sustancia

• Infuzu la kafon, mi petas. / moja el café, por favor
  
• Infuzitaj kamomiloj malgrandigas ŝvelon. / la infusión de manzanilla disminuye la hinchazón
  
• Ĉu la teo jam infuziĝis? / Acaso el té ya está en infusión ?
  
• Infuzado de verda teo ne estas simpla. / La infusión de té verde no es simple
  
• Ĉu vi ŝatas infuzaĵon de mento? / Deseas infusión de menta?
  

REPUDII (

Leĝkonforme eksigi sian edzinon aŭ edzon per siaflanka decido / En conformidad a la ley rechazar a su esposa o esposo por su propia decisión

• Ŝi decidis repudii sian edzon pro lia perforto. / Ella decidió repudiar a su esposo a causa de su violencia
  
• Repudiinte sian edzinon, li komencis multe drinki. / Habiendo repudiado a su esposa, comenzó a beber mucho.
  
• La repudio ne estas sola formo de eksedziĝo. / La repudiación no es la única forma de divorciarse.
  

KONCEDI ( conceder )

Post hezito aŭ dubiĝo konsenti pri la ebleco de io / Después de dudar consentir en la posibilidad de algo

• La advokato devis koncedi, ke li malgajnis. / El abogado debió conceder, que él perdió.
  
• Mi bedaŭras, ke vi ne koncedis pli frue. / Lamento, que no concediste antes.
  
• Min mirigis ŝia koncedo. / Me asombró su concesión.
  
• Mi kredas, ke lia koncedo estas nur ŝajna. / Creo que su concesión es sólo aparente.
  

FRIPONO ( pillo, bribón, bellaco, granuja )

Tiu, kiu lerte trompas, ruze ŝtelas / aquél que inteligentemente engaña, astutamente roba

• Friponoj ŝtelis de mi la ringon. / Uno pillos me robaron el anillo
  
• Kia fripono, tia bastono. / De tal pillo, tal palo
  
• Li ofte friponis en sia firmao. / Él amenudo era un pillo en su firma
  
• Kiu estas kunfripono de tiu ĉi friponaĵo? / Quién es cómplice de esta bellaquería?
  
• Ili mem trompas kaj prifriponas la popolon. / Ellos mismo engañan y hacen bellaquerías al pueblo
  
• La friponeto ĉiam petolas. / El pilluelo siempre loquea
  

TROTI ( trotar )

1. Kuri en aparta maniero kun rapideco meza inter paŝado kaj galopo / correr en una manera especial con una velocidad intermedia entre caminar y galopar

• Ĉevaloj trotis tra la herbejo. / Los caballos trotaron por la pradera
  
• Ne juĝu la ĉevalon laŭ ĝia trotado. / No juzgues el caballo por su trote
  
• La rajdanto trotigis la ĉevalon. / El cabalgante hizo trotar al caballo
  

2. Rapide marŝi per mallongaj paŝoj: / Caminar rápidamente con pasos cortos

• Ŝi gaje trotis al la rendevuo kun sia koramiko. / Ella alegremente trotó al encuentro con su novio
  
• La knabo piediris per la trotilo. / El muchacho caminó a pie por la trotadora