GRATI ( rascar )

Froti malforte kaj supraĵe per akra aŭ raspa objekto / Frotar despacio y superficialmente con un objeto agudo o áspero

• Li tre ŝatas, kiam iu gratas lian dorson. / Le gusta mucho a él que le rasquen su espalda
  
• Post fortaj gratoj de la kato sur miaj manoj restis grataĵoj. / Tras fuertes rasquidos del gato quedaron en mis manos razjuños
  
• Degratu la koton de viaj ŝuoj! / Rasca el barro de tus zapatos!
  
• Junuloj tre ŝatas prigratadi ion sur la benkoj. / Los jóvenes gustan mucho de tallar algo sobre los bancos.
  
• Tiu virinaĉo pretis elgrati miajn okulojn! / Esa mujerzuela está lista para rascar mis ojos!!
  
• Eĉ ne pensu forgrati malbonajn poentojn el via notlibro! / Aun no pienses en desaracer malos puntos de tu notebook
  
• Via kato gratvundis mian vizaĝon. / Tu gato me rasjuñó mi cara
  

KURAĜA ( valiente, osado)

1. Ne perdanta sian memregadon, sian animfirmecon antaŭ danĝero / Sin perder su autodominio, su firmeza de espíritu ante el peligro.

• Li estas kuraĝa soldato. /Él es un soldato valiente.
  
• Malantaŭ barilo kuraĝo estas facila. / Detrás de las barreras el coraje es fácil.
  
• Post la fino de l' batalo estas multe da kuraĝuloj. / Trás el final de la batalla hay muchos valientes.
  
• Lia ekzemplo kuraĝigis la tutan armeon. / El ejemplo de él envalentonó a todo el ejército.
  
• Mi ne estas malkuraĝulo. / No soy un cobarde.
  

2. Trankvile energia antaŭ malfacilaĵoj, ofendoj kaj simile / Traquilamente enérgico antes las dificultades, ofensas o similares

• Ŝi ĉiam tenas sin kuraĝa kontraŭ atakoj. / Siempre se mantiene ella valiente contra los ataques.
  
• Kiu kritikas kuraĝe, mem agas malsaĝe. / Quien critica osadamente, actúa él mismo tontamente.
  
• Mi ne kuraĝis diri mian opinion. / No osé decir mi opinión.
  
• Finfine mi kuraĝiĝis kaj diris, kion mi pensas pri tio. / Finalmente me envalentoné y dije lo que pensaba sobre el asunto.
  

3. Karakterizata de tia memregado kaj energio:/ caracterizado por tal autodominio y energía

• Via konduto estas tro kuraĝa, mi pensas. / Tu conducta es demasiado osada, pienso.
  
• Kuraĝa mieno antaŭ propra kameno. / Semblante valiente ante el propio hogar.
  

MUTA ( mudo)

1. Ne posedanta parol- aŭ son-kapablon / Que no posee capacidad para hablar o de sonar

• Ŝia filo estas muta de la naskiĝo. / El hijo de ella es mudo de nacimiento.
  
• Virino bonorda estas muta kaj surda. / Una mujer bien ordenada es muda y sorda.
  
• Oni mutigis lin per detranĉo de la lango. / Se le enmudeció mediante el corte de la lengua.
  
• Tio estas speciala lernejo por la mutuloj. / Eso es una escuela especial para mudos.
  

2. Ne povanta aŭ ne volanta dum momento paroli pro emocio aŭ pro ia kaŭzo / Que no puede o no desea hablar por la emoción o por alguna otra causa.

• Li restis muta antaŭ malfacila demando de la instruisto./ Él se quedó mudo antes una difícil pregunta del profesor.
  
• Mi eĉ mutiĝis de surprizo! / Hasta enmudecí por la sorpresa!!!
  

3. Fariĝanta senparole / Que se hace sin palabras.

• Li estas tre taŭga aktoro por mutaj roloj / Él es un actor muy apto para roles mudos.
• Ni rifuĝis al la muteco de la montoj / Nos refugiamos en la mudez de los montes.

SPRITA (ingenioso, ocurrente, chistoso, agudo)

1. Posedanta mensan viglecon, kiu ebligas rapide trovi kaj originale esprimi neatenditan rilaton inter malsamaj objektoj aŭ malsamaj vortoj / Poseedor de una mente ágil, que permite rápidamente encontrar y expresar originalmente relaciones sorpresivas entre objetos o palabras diferentes.

• Li estas sprita kaj bone edukita. / Él es ingenioso y bien educado.
  
• Post iom da vino li fariĝis spritulo. / Después de algo de vino se pone chistoso.
  
• Malsaĝaj kaj senspritaj laboristoj ne estas bezonataj ĉi tie. / Trabajadores estúpidos y sin ingenio no son necesarios aquí.
  

2. Montranta tian mensan viglecon: / que muestra esa agilidad mental

• Ni kun plezuro auxskultis liajn spritajn anekdotojn./ Con gusto escuchábamos sus anécdotas ingeniosas.
• Sprita vorto tentas, nenion atentas. / Una palabra ingenioso tienta, nada espera
• Plej bona sprito estas silento. / La mejor ocurrencia es el silencio.
• Vero ne bezonas mediti nek spriti. / La verdad no necesita meditar ni ser ingeniosa.
• Per la spritaĵoj li provis kaŝi sian malĝojon. / Por los chistes el trataba de ocultar su tristeza
  

3. Posedanta mensan viglecon, kiu ebligas elpensi kaj kombini novajn neatenditajn lertajn kaj taŭgajn aranĝojn / Poseyendo viveza mental que permite pensar y combinar eventos nuevos sorpresivos y ágiles

• Vi estas sprita organizanto / Eres un organizador ingenioso.
  
• Multe da sprito, sed neniom da profito. / Mucho de entusiasmo, pero poco de ganacias.
  

FLATI ( adular, lisonjear)

1. Provi plaĉi al iu, provi logi aŭ igi favora iun per troaj laŭdoj: / Tratar de agradar a alguien, tratar de atraer o cautivar o hacer favorable a alguna persona mediante demasiadas alabanzas.

• Se vi volas filinon, flatu la patrinon. / Si deseas la hija, adula a la madre.
• Ŝiaj vortoj estis flataj. / Las palabras de ella fueron lisonjeras
  
• Esperis flaton, - ricevis baton. / Esperaba lisonjas, recibió golpes.
• Mi neniam kredas je flataĵoj. / Nunca creo en lisonjas
• Ĉirkaŭflatadi kaj ĉirkaŭflirtadi iun. / Lisonjear y flirtear con alguien.

2. Esti tre agrabla al: / ser muy agradables a

• Vi flatis min per belega akcepto. / Me agradaste mediante un hermoso recibimiento.
• Tempo flatas, tempo batas. / El tiempo adula, el tiempo golpea
• Komenci per flato kaj fini per bato. / Principiar con lisonjas y terminar con golpes.
• Ĉu lia flatado plaĉas al vi? / Te gusta su lisonjeo?

FLEGI ( cuidar enfermos )

1. Prizorgi malsanan aŭ malfortan / Cuidar al enfermo o débil

Mi devas flegi mian malsanan patrinon. / Debo cuidar a mi madre enferma

Ŝi iĝis flegantino de sia invalida edzo./ Ella se convirtió en enfermera de su esposo inválido.

En hospitalo nin helpis flegistino / En el hospital nos ayudó una enfermera

2. Prizorgi ion kun amo: / Cuidar algo con amor

Flegu miajn florojn dum mi ne estos. / Cuida mis flores mientras no estoy

Mi povos okupiĝi pri flegado de via ĝardeno. / Yo puedo ocuparme de cuidar de tu jardin

Ĉu miaj hundoj estis bone flegataj? / Estuvieron bien cuidados mis perros?

KIRLI (arremolinar, batir )

Komuniki al likvaĵo rapidan turniĝan movon, kiu kutime naskas ŝaŭmon / Comunicar al líquido un rápido movimiento rotatorio, del cual usualmente nace espuma: 

• Ŝi metis iom da spico en supon, kirlis ĝin kaj denove gustumis./ Ella colocó algo de especies en la sopa, la batió y nuevamente la probó.
• Mi tre ŝatas kirlitan kremon kun sukero./ Me gusta mucho la crema batida con azúcar
• Tie estis danĝere ĉar kirloventego proksimiĝis. / Allá es peligroso porque se aproxima un remolino
• Mi ne sciis kion fari; la pensoj kirliĝis en mia cerbo./ No sé que hacer; los pensamientos se arremolinan en mi cerebro.
• Frostis kaj neĝeroj kirliĝis en la aero. / Ha helado, y las pompas de nieve se arremolinan en el aire.
• Por rapida kirlado de ovoj estas oportune uzi kirlilon. / Para un batido rápido de huevos es conveniente usar una batidora.
• En nia lando estas amasa kirliĝo de eksterlandanoj. / En nuestro país hay un remolino de extranjeros
• La folioj falas de la arboj kaj kirle flugas. / Las hojas caen de los árboles y vuelan arremolinándose.

SVENI ( desmayarse, desvanecerse )

1. Perdi dum kelkaj momentoj la konscion kaj mov-kapablon/ Perder durante algunos momentos la consciencia y la movilidad 

• Li ĉiam svenadis vidante sangon. / Él siempre se desmaya viendo sangre.
• Ni jam dum longa tempo sveniĝadas de la granda varmego. / Nosotros ya durante largo tiempo nos desmayamos por el gran calor
  
• Ŝi falis svene pro amasega homaro. /Ella cayó desmayada por la multitud humana.
• Min subite atakis sveno. / De pronto me atacó un desvanecimiento.
  
• Tia malbonega odoro baldaŭ svenigos min. / Ese malísimo olor pronto me hará desmayarme.

2. Malaperi, disperdiĝi / desaparecer, perder 

• 
  La fiodoro svenis. El hedor hace desvanecer.
• La hodiaŭa tago tre rapide svenis. / El día de hoy se desvaneció rápidamente
• Jen la forsveno de la lasta sonorilo en lernejo. / He aquí la desaparición de la última campana en la escuela.
• Kial miaj vortoj konstante duonsvene forsonas preter viaj oreloj?!
  

KONEKTI ( conectar)

Tiamaniere kunigi, interligi objektojn per ia kondukilo aŭ tubo, ke  ili funkciu kiel partoj de unu tuto (de cirkvito, de komputila aŭ telefona reto ktp.):/ Unir de tal form, ligar objetos por medio de un conductor o tubo, para que funcione como parte de un todo (circuito, de una red computacional o telefónica, etc 

• 
  Li konektis la komputilon kun la poŝtelefono per kablo. / Él conectó el computador con el celular por medio del cable.
• La konekto perdiĝis kaj mi povas uzi neniujn ilojn. / La conexión se perdió y no puedo usar ninguno de los instrumentos.
• Mi malkonektis la aparaton, ĉar apud ĝi aperis fumo. / Desconecté el aparato porque cerca de él apareció humo.
• Mi trakonektas al vi la direktoron. /Te conectaré al directorio.
• Hodiaŭ mi pasigis la tutan tagon konektite (uzis komputilon konektitan al la Interreto). /Hoy pasé todo el día conectado ( usé un computador conectado a la internet)

ŜVELI ( hincharse, abultarse)

1. Ricevi pli grandan volumenon / Recibir un volumen más grande:

• Mia ventro ŝvelas pro la manĝaĵo. / Mi vientre se hincha por la comida.
  
• Vidante ilin kune ŝi ŝvelis de envio. / Viéndolos junto ella se hinchó de envidia
  
• Abelo pikis mian fingron kaj ĝi ŝveliĝis. / Una abeja picó mi dedo y se hinchó.
  
• Sur mia kruro aperis ŝvel(aĵ)o. / Sobre mi pierna apareció una hinchazón
  
• Finfine la fingro malŝvelis. / Finalmente el dedo se deshinchó.
  

2. Pligrandiĝi en ia rilato: / Aumentar en alguna relación

• La prezoj ŝvelis ĉi-jare. / Los precios aumentaron este año.
  
• La urbanoj estas malkontentaj pri ŝvelaj vivkostoj. / Los citadinos están descontentos por los abultados costos de vida.
  
• Mi esperas, ke ŝvel(ad)o de prezoj ne longe daŭros. / Espero que el abultamiento de los precios no dure mucho tiempo.
  
• La instruistino ŝveligis la liston de lernindaj vortoj. / La profesora abultó la lista de las palabras que se deben aprender.
  

KONCENTRI ( concentrar, reunir)

1. Kunigi dense ĉirkaŭ komuna centro / Reunir densamente alrededor de un centro común

• Se ni koncentros niajn klopodojn, ni povos ion atingi/ Si concentramos nuestros esfuerzos, alcanzaremos algo.
  
• Dum la milito milionoj mortis en la koncentrejoj. / Durante la guerra millones murieron en los campos de concentración.
  
• Vi malhelpas min serioze koncentriĝi. / Tú no ayudas a concentrarme seriamente.
  
• Laŭ iuj fakuloj ne indas nun malkoncentri kapitalon. / Según algunos especialistas no se merece ahora dispersar el capital.
  

2. Pliigi la kvanton de solvita substanco en solvanto, aŭ per aldono de tiu substanco aŭ per forigo de parto de la solvanto / Aumentar la cantidad de sustancia disuelta, ya por la adición de esa sustancia, ya por disminución de parte del solvente.

• Estu atenta kun la koncentrita acido./ Estad atento con el concentrado de ácido
  
• Pro la grandega koncentrado en la sango la viruso povas disvastiĝi per malbone sterilizitaj medicinaj injektiloj. / A causa de la inmensa concentración en la sangre el virus puede difundirse por medio de inyecciones médicas mal esterilizadas.
  

ĈIFI ( arrugar, estrujar, ajar)

Difekti ion per kunpremo kaj fari multajn senordajn faldojn / Destrozar algo por medio de compresión y hacer muchos dobleces desordenados.

• Ŝi ĉifis lian leteron kaj forĵetis ĝin / Ella arrugó la carta de él y la lanzó.
• La verkisto nur ĉifadis la paperon - li ne sukcesis elpensi ion interesan. / El autor sólo arrugó el papel - no logró pensar algo interesante.
• Ordigu vian ĉifitan liton! / Ordena tu arrugada cama!!!
• Silko estas neĉifebla. / La seda es inarrugable.

ZUMI ( zumbar, ronronear, canturrear)

Aŭdigi kontinuan, malakutan kaj obtuzan bruon, se paroli pri: / Hacer escuchar un ruido continuo, grave y obtuso, si se hable de:

1. insektoj, kies flugado faras zo-sonon: / insectos cuyo vuelo hace un sonido zzzzzzzz.

• Ekstere zumas abeloj. / Afuera zumban abejas.
• Mi ege ne ŝatas la zumadon de muŝoj. / A mi me desagradan mucho el zumbido de las moscas.
• Subite mi ekaŭdis zuman sonon. / De repente comencé a escuchar un zumbido.

2. persono murmuranta aŭ kantanta kun preskaŭ fermita buŝo/ una persona murmurando o cantando con la boca casi cerrada.

• Ŝi zumis iun kanton. / Ella canturreaba algún canto.

3. konfuza bruo: / un ruido confuso

• En la restoracio neniu zumas. / En el restorán nadie canturrea.
• Ŝia edzo foriris - lin nervozigis zumado de la virinaj langoj. / El esposo de ella se fué - le ponían nervioso el ronronear de las lenguas femeninas.

KLAĈI ( murmurar, chismear, decir pelambres)

Babiladi disportante aŭ ripetante malicaĵojn / Charlar dispersando o repitiendo cosas malintencionadas

• Tiuj virinoj nur trinkas kafon kaj klaĉas. / Esas mujeres solo toman café y murmuran.
• Mi aŭdis klaĉojn pri vi. / Escuché pelambres sobre tí.
• Iuj viroj ankaŭ estas klaĉemaj. / Algunos hombres también son chismosos.
• Klaĉistinoj estas virinoj, kiuj ŝatas klaĉadi. / Chismosas son mujeres que gustan de murmurar.