PROFITI ( obtener provecho o ganancias )

1. Ricevi utilon, gajnon, avantaĝon el io / Recibir utilidad, ganancia o ventaja de algo

• Mi profitis pro la vendo de tiuj varoj. / Obtuve ganancias por la venta de esos mercaderías.
  
• Du militas, tria profitas. / Dos pelean, un tercero se aprovecha.
  
• Peke akirita ne estas profita. / Con pecado adquirido no es provechoso.
  
• Lia malprofita negoco profitigas alian firmaon. / Su negocio sin ganacias, hace obtener provecho a otra empresa.
  
• Profitemaj (profitamaj) homoj serĉas nur profiton. / Los hombres que aman las ganancias buscan solo obtener provecho.
  
• Scioj povas esti bona profitilo. /Los conocimientos pueden ser un buen instrumento ganancias.
  
• Vi ja ne vendas varojn senprofite! / Tú si que no vendes mercaderían sin utilidades.
  
• Ĉu via negoco estas profitodona? / ¿Tú negocio da utilidades?
  

2. Fari uzon de oportuna cirkonstanco / Hacer uso de una circunstancia oportuna

• Mi profitis la okazon por bani min. / Aproveché la ocasión para bañarme.
  
• Profite de ŝanco por montri siajn kapablojn, li partoprenis la konferencon. / Utilizando la oportunidad para mostrar sus capacidades, él participó en la conferencia.
  

MARĈANDI ( regatear )

Diskuti pri la prezo de io por aĉeti ĝin pli malmultekoste / Discutir sobre el precio de algo para comprarlo más barato.

• Marĉandu kaj vi aĉetos tion pli malmultekoste./ Regatea y comprarás eso más barato.
  
• Marĉando aĉeti ne devigas. / El regateo no obliga a comprar.
  
• Marĉandado helpas min ŝpari monon. / Regatear me ayuda a ahorrar dinero.
  
• Mi ĉion aĉetas ne marĉandante. / Todo lo compro sin regateo.
  
• Ĉi tiu bluzo estas marĉandaĵo. / Esta blusa es una ganga.
  

IMPONI ( imponer miedo o respeto )

Kaŭzi tian respektan admiron, ke oni emas cedi, obei aŭ kredi / Causar tal admiración y respeto que se inclina a ceder, obeder o creer.

• La prezidento ĉiam volas imponi la popolon. / El presidente siempre desea imponerse respecto al pueblo.
  
• Ĉiujn mirigis impona vidaĵo. / Una vista imponente asombró a todos.
  
• La festo estis granda kaj imponanta. / La fiesta fue grande e imponente.
  
• Lia imponeco helpas lin estri la firmaon. / Su imposición le ayuda a dirigir la firma.
  

FRANDI ( golosinear )

1. Manĝi ion delikatan ne pro malsato, sed nur pro plezuro / Comer algo delicado no por hambre, sino por puro placer.

• Mi ĉiam frandas bombonojn. / Siempre golosineo bombones.
  
• Ĉi tiu kuko estas franda. / Este pastel es una golosina.
  
• Infanoj estas frandemaj. / Los niños son golosineadores.
  
• Ostroj por mi estas frandaĵo./ Las ostras para mi son una golosina.
  
• Li longe okupis sin pri frandado de fruktoj. / Él durante mucho tiempo se ocupó de golosinas de frutas.
  

2. Ĝui ion tre allogan, interesan / Gozar algo muy atractivo e interesante

• Mi ĉiam kun plezuro frandas tiun melodion. / Siempre con gusto gozo esa melodía
  
• La titolo de tiu filmo estas tre franda. / El título de ese film es muy atractivo.
  
• Frandado de tiu verko estas mia ŝatokupo. / Gozar de esa obra es mi hobby.
  

LUI ( arrendar, alquilar )

Ricevi ion por ĝin uzi dum difinita tempo, pagante interkonsentitan prezon / Recibir algo para usarlo durante un tiempo definido, pagando un precio mutuamente consentido.

• Ni luos vestojn por la geedziĝo. / Arrendaremos los trajes para la boda.
  
• Ĉu vi luigos al mi vian apartamenton? / Me arrendarás tu departamento?
  
• Kiom vi pagas por luado de la ĉambro? / Cuánto pagas por el arriendo de la pieza?
  
• La luanto de mia domo estas tre fidinda. / El arrendatario de mi casa es muy digno de confianza.
  
• La luiganto estas tre helpema. / El arrendador es muy colaborador.
  
• Ĉi tie estas multe da lueblaj domoj. / Aquí hay muchas casa que se pueden arrendar.
  

EKSPLODI ( explotar, explosar, estallar )

1. Forte kaj brue skui aeron pro subita plivolumeniĝo de gaso / Fuerte y ruidosamente golpear el aire a acausa de un súbito aumento de volumen de un gas

• Nitroglicerino estas eksplodaĵo, kiu facile eksplodas./ Nitroglicerina es un explosivo que facilmente explosa.
  
• Mi suferis pro eksplodo. /Sufrí por la explosión.
  
• Tiu stultulo eksplodigis dinamiton! / Ese tonto hizo explosar dinamita!!
  

2. Brue diskrevi, pro granda interna premo de la gasoj. / Ruidosamente estallar por una gran presión interna de los gases.

• Bombo eksplodis. / Una bomba estalló.
  
• Multaj domoj ruiniĝis pro eksplodo de vulkano. / Muchas casas se arruinaron por la explosión del volcán
  
• Gardu vin, tiu substanco estas eksplodpova! /Cuidate, esa sustancia tiene poder explosivo.
  

3. Subite kaj brue eksterigi fortan senton aŭ pasion, kiun oni ne povas plu deteni/ Súbita y ruidosamente externalizar un sentimiento o pasión fuerte que no se puede contener.

• Mi baldaŭ eksplodos de kolero!/ Pronto explotaré de rabia!!!
  
• Neniu povis trankviligi ŝian eksplodon de ĝojo. / Nadie pudo tranquilizar su explosión de alegría.
  
• La karaktero de mia frato estas eksplodema. / El carácter de mi hermano es explosivo.
  

4. Subite kaj brue komenciĝi / Comenzar súbita y ruidosamente.

• La ŝtormo eksplodis neatendite. / La tormenta estalló inesperadamente.
  
• Denove mi aperis en eksploda situacio. / De nuevo aparecí en una situación explosiva.
  

FURIOZA ( furioso,a; furibundo,a )

Pasie, freneze, senbride kolera / Pasionalmente, locamente y sin límite furioso o colérico.

• Li ne eltenis kaj eksplodis per furioza rido. / No se pudo controlar y explotó con una risa furibunda.
  
• Ĉi-nokte la ventego furiozis./ Esta noche el ventarrón enfureció.
  
• En la maro nin kaptis tre furioza ŝtormo. / En el mar nos capturó una tormenta muy furiosa
  
• Li estis furioze enamiĝinta en ŝin. / Él está furibundamente enamorado de ella
  
• Mi vere furiozus, se vi tiel dirus al mi. / Verdaderamente me enfurecería si me hablaras así.
  
• Mi decidis forkuri ĝis kvietiĝos la furiozo de la patro. / Decidí arrancar hasta que se tranquilice la furia del padre.
  
• La estro furioziĝis, kiam li ekvidis, ke neniu laboras. /El jefe se enfureció cuando vio que nadie trabajaba.
  
• La vazoj kraŝis pro la furiozeco de la furiozulo. / Las vasijas se rompieron por la furia del furibundo.
  

KORUPTI ( corromper )

1. Maljuste akiri ies favoron per mono, donacoj aŭ promesoj / Injustamente obtener el favor de alguien, por dinero, regalos o promesas

• Ili volis korupti la juĝiston. / Quisieron corromper al juez.
  
• Ĉiuj homoj estas korupteblaj - necesas nur scii, kion al ili proponi. / Todos los hombres son corruptibles, solo se necesita saber qué ofrecerles.
  
• Ni ĉiuj devas batali kontraŭ koruptado. / Todos debemos luchar contra la corrupción
  

2. Morale putrigi, morale difekti, malvirtigi, defaligi, malbonigi, aĉigi / Moralmente podrirse, moralmente defectuarse, perder las virtudes, caerse, empeorarse, echarse a perder

• Afektoj nur koruptas vian stilon./ los afectos solo corrompen tu estilo.
  
• La geedziĝaj moroj jam estas sufiĉe koruptitaj. / Las costumbres matrimoniales están suficientemente corrompidas.
  

EVIDENTA ( evidente)

Tiel klara kaj senduba ke ĝi ne bezonas pruvon / Tan claro e indubitado que no necesita prueba

• Kial mi ne rimarkis tian evidentan eraron?! / Por qué no noté ese error tan evidente?
• Vi evidente mensogas. / Evidentemente estás mintiendo.
• Malgraŭ la evidenteco de ŝia perfido, ŝi ankoraŭ provis pruvi sian senkulpecon. / A pesar de lo evidente de la traición de ella, todavía intenta probar su inocencia.
• Per tia ago vi nur evidentigis vian malsaĝecon. /Por medio de esa acción solo evidenciaste tu falta de prudencia.

RIPARI ( reparar, restaurar, arreglar )

Remeti difektitan aferon en bonan, uzeblan staton / Volver a poner un asunto defectuoso en un buen estado para ser usado.

• Mia komputilo ne funkcias, sed oni promesis ripari ĝin. / Mi computador no funciona, pero me prometieron repararlo.
  
• Nia apartamento bezonas riparon. / Nuesto departamento necesita un arreglo.
  
• Riparado de la domo postulos multe da mono kaj tempo. / La restauración de la casa exigirá mucho dinero y tiempo.
  
• Li portis sian brakhorloĝon al riparisto. / El llevó su reloj de pulsera a restaurador.
  
• Ŝi iris por riparigi siajn ŝuojn. / Ella salió a arreglar sus zapatos.
  
• La aŭto estas neriparebla - ni devos aĉeti la novan./ El auto es irreparable - debemos comprar el nuevo
  

GRATI ( rascar )

Froti malforte kaj supraĵe per akra aŭ raspa objekto / Frotar despacio y superficialmente con un objeto agudo o áspero

• Li tre ŝatas, kiam iu gratas lian dorson. / Le gusta mucho a él que le rasquen su espalda
  
• Post fortaj gratoj de la kato sur miaj manoj restis grataĵoj. / Tras fuertes rasquidos del gato quedaron en mis manos razjuños
  
• Degratu la koton de viaj ŝuoj! / Rasca el barro de tus zapatos!
  
• Junuloj tre ŝatas prigratadi ion sur la benkoj. / Los jóvenes gustan mucho de tallar algo sobre los bancos.
  
• Tiu virinaĉo pretis elgrati miajn okulojn! / Esa mujerzuela está lista para rascar mis ojos!!
  
• Eĉ ne pensu forgrati malbonajn poentojn el via notlibro! / Aun no pienses en desaracer malos puntos de tu notebook
  
• Via kato gratvundis mian vizaĝon. / Tu gato me rasjuñó mi cara
  

KURAĜA ( valiente, osado)

1. Ne perdanta sian memregadon, sian animfirmecon antaŭ danĝero / Sin perder su autodominio, su firmeza de espíritu ante el peligro.

• Li estas kuraĝa soldato. /Él es un soldato valiente.
  
• Malantaŭ barilo kuraĝo estas facila. / Detrás de las barreras el coraje es fácil.
  
• Post la fino de l' batalo estas multe da kuraĝuloj. / Trás el final de la batalla hay muchos valientes.
  
• Lia ekzemplo kuraĝigis la tutan armeon. / El ejemplo de él envalentonó a todo el ejército.
  
• Mi ne estas malkuraĝulo. / No soy un cobarde.
  

2. Trankvile energia antaŭ malfacilaĵoj, ofendoj kaj simile / Traquilamente enérgico antes las dificultades, ofensas o similares

• Ŝi ĉiam tenas sin kuraĝa kontraŭ atakoj. / Siempre se mantiene ella valiente contra los ataques.
  
• Kiu kritikas kuraĝe, mem agas malsaĝe. / Quien critica osadamente, actúa él mismo tontamente.
  
• Mi ne kuraĝis diri mian opinion. / No osé decir mi opinión.
  
• Finfine mi kuraĝiĝis kaj diris, kion mi pensas pri tio. / Finalmente me envalentoné y dije lo que pensaba sobre el asunto.
  

3. Karakterizata de tia memregado kaj energio:/ caracterizado por tal autodominio y energía

• Via konduto estas tro kuraĝa, mi pensas. / Tu conducta es demasiado osada, pienso.
  
• Kuraĝa mieno antaŭ propra kameno. / Semblante valiente ante el propio hogar.
  

MUTA ( mudo)

1. Ne posedanta parol- aŭ son-kapablon / Que no posee capacidad para hablar o de sonar

• Ŝia filo estas muta de la naskiĝo. / El hijo de ella es mudo de nacimiento.
  
• Virino bonorda estas muta kaj surda. / Una mujer bien ordenada es muda y sorda.
  
• Oni mutigis lin per detranĉo de la lango. / Se le enmudeció mediante el corte de la lengua.
  
• Tio estas speciala lernejo por la mutuloj. / Eso es una escuela especial para mudos.
  

2. Ne povanta aŭ ne volanta dum momento paroli pro emocio aŭ pro ia kaŭzo / Que no puede o no desea hablar por la emoción o por alguna otra causa.

• Li restis muta antaŭ malfacila demando de la instruisto./ Él se quedó mudo antes una difícil pregunta del profesor.
  
• Mi eĉ mutiĝis de surprizo! / Hasta enmudecí por la sorpresa!!!
  

3. Fariĝanta senparole / Que se hace sin palabras.

• Li estas tre taŭga aktoro por mutaj roloj / Él es un actor muy apto para roles mudos.
• Ni rifuĝis al la muteco de la montoj / Nos refugiamos en la mudez de los montes.

SPRITA (ingenioso, ocurrente, chistoso, agudo)

1. Posedanta mensan viglecon, kiu ebligas rapide trovi kaj originale esprimi neatenditan rilaton inter malsamaj objektoj aŭ malsamaj vortoj / Poseedor de una mente ágil, que permite rápidamente encontrar y expresar originalmente relaciones sorpresivas entre objetos o palabras diferentes.

• Li estas sprita kaj bone edukita. / Él es ingenioso y bien educado.
  
• Post iom da vino li fariĝis spritulo. / Después de algo de vino se pone chistoso.
  
• Malsaĝaj kaj senspritaj laboristoj ne estas bezonataj ĉi tie. / Trabajadores estúpidos y sin ingenio no son necesarios aquí.
  

2. Montranta tian mensan viglecon: / que muestra esa agilidad mental

• Ni kun plezuro auxskultis liajn spritajn anekdotojn./ Con gusto escuchábamos sus anécdotas ingeniosas.
• Sprita vorto tentas, nenion atentas. / Una palabra ingenioso tienta, nada espera
• Plej bona sprito estas silento. / La mejor ocurrencia es el silencio.
• Vero ne bezonas mediti nek spriti. / La verdad no necesita meditar ni ser ingeniosa.
• Per la spritaĵoj li provis kaŝi sian malĝojon. / Por los chistes el trataba de ocultar su tristeza
  

3. Posedanta mensan viglecon, kiu ebligas elpensi kaj kombini novajn neatenditajn lertajn kaj taŭgajn aranĝojn / Poseyendo viveza mental que permite pensar y combinar eventos nuevos sorpresivos y ágiles

• Vi estas sprita organizanto / Eres un organizador ingenioso.
  
• Multe da sprito, sed neniom da profito. / Mucho de entusiasmo, pero poco de ganacias.
  

FLATI ( adular, lisonjear)

1. Provi plaĉi al iu, provi logi aŭ igi favora iun per troaj laŭdoj: / Tratar de agradar a alguien, tratar de atraer o cautivar o hacer favorable a alguna persona mediante demasiadas alabanzas.

• Se vi volas filinon, flatu la patrinon. / Si deseas la hija, adula a la madre.
• Ŝiaj vortoj estis flataj. / Las palabras de ella fueron lisonjeras
  
• Esperis flaton, - ricevis baton. / Esperaba lisonjas, recibió golpes.
• Mi neniam kredas je flataĵoj. / Nunca creo en lisonjas
• Ĉirkaŭflatadi kaj ĉirkaŭflirtadi iun. / Lisonjear y flirtear con alguien.

2. Esti tre agrabla al: / ser muy agradables a

• Vi flatis min per belega akcepto. / Me agradaste mediante un hermoso recibimiento.
• Tempo flatas, tempo batas. / El tiempo adula, el tiempo golpea
• Komenci per flato kaj fini per bato. / Principiar con lisonjas y terminar con golpes.
• Ĉu lia flatado plaĉas al vi? / Te gusta su lisonjeo?