DEGNI ( dignarse)

Bonvoli, konsenti fari, sentigante tamen ian moŝtecan komplezon:

• Ili eĉ ne degnis kun mi paroli!
• Nur grandaj sinjoroj scias esti tiom degnaj.
• La princo traktis nin kun speciala degno.
• Li riproĉis sian samrangulon kun la degneco.

ARTIFIKO ( artificio, truco)

Lerta kaj ruza agmaniero aŭ procedo, per kiu oni celas imponi, iluzii aŭ trompi:

• Tiu eksterordinare lerta artifiko havis bonan efikon.
• Ili elpensis malican artifikon.
• Lia konduto ŝajnas esti artifika.
• Ili tion artifikis.
• Li estas lerta artifikulo.
• Artifikulo estas uzanto de komputa sistemo (precipe de komputila reto), provanta "enrompiĝi", senrajte atingi protektatan datumon.
• Ŝi aŭskultis lian senartifikan rakontadon.
• Mi tre ŝatis la libron "La Senartifikulo" de Voltero.

BULO (bola, bolo )

Peco de pli-malpli knedebla materio, kun proksimume globa formo:

• Lia koro fariĝis bulo da glacio.
  
• Mi uzis bulan liston por prezenti programerojn de la aranĝo.
  
• Ni manĝis supon kun bongustaj buletoj el viando.
  
• La knabino buliĝis en la lito.
  
• La nuboj kunbuliĝis en unu grandan mason.
  
• La katido ludis kun fadenbuloj.
  
• Infanoj ĵetadis neĝbulojn unu al la alia.
  
• Donu al mi panbulon, mi petas.
  
• Oni kutimas ĵeti terbulojn sur la ĉerkon.
  

NECESA ( necesario,a)

1. Tre bezonata, preskaŭ ne malhavebla, ekstreme dezirata:

• Mi faris ĉion necesan por sukcesi.
  
• Por vendisto mensogo estas necesa apogo.
  
• Estas necese zorgi pri tio.
  
• Se devigas neceso, faru kun kareso.
  
• Ĉu ni havas ĉiujn necesaĵojn por fari tion?
  
• La entrepreno necesigas multan monon.
  
• La kuracisto alportis sian necesujon kun kuraciloj
  

2. Postulata de la naturaj leĝoj aŭ de la stato de la aferoj; absolute ne evitebla:

• La aero estas necesa por ĉiuj vivantaj estaĵoj.
  
• Neceseco kontraŭvola estas leĝo malmola.
  
• Necesas veturi tien kaj ekscii, kio okazas.
  
• Pardonu, kie estas la virina necesejo?
  
• Mi pensas, ke tiuj reformoj estas tute nenecesaj / sennecesaj.
  

PUFO ( fofo, acolchado, puff )

1. Plenblovita aŭ plenŝtopita elasta saketo, cilindro kaj simile, uzata por seĝoj, fenestraj kontraŭventiloj kaj simile:

• Estas tre komforte sidi en ĉi tiu pufseĝo.
  
• La vangoj de la knabineto estis pufaj kaj ruĝaj.
  
• Ni spektis la filmon kaj manĝis pufitan maizon.
  
• Mi pufigis la kusenon, plenŝtopante ĝin per plumoj.
  
• La konflikto ĉiutage pufiĝas.
  
• Montru al la kuracisto vian pufiĝintan vundon.

2. Ronda mola elstaraĵo el ia materialo en vesto, hararo kaj simile:

• Kion vi konsilus al mi uzi por ke ne estu pufoj en la hararo?
  

REKLAMO ( reclamo )

Alvoko al la publiko per ĉiuspecaj rimedoj por laŭdi kaj rekomendi komercaĵon, entreprenon aŭ ian aferon:

• Tiu sensacio estis bona reklamo por la famuloj.
  
• Ĉe ni estas malpermesite reklami cigaredojn en televido.
  
• Ŝi evitas aĉeti reklamatajn aĵojn.
  
• La tuta muro estis kovrita per reklamaj ŝildoj.
  
• Reklamado en tiua gazeto multege kostas.
  
• Mi ofte ricevas diversajn reklamilojn.
  
• Tio estas pufreklamo! Mi provis ĉi tiun aĵon, sed ĝi ne estas tiel bona, kiel oni diras.
  

STILO ( estilo)

1. Karakteriza persona maniero esprimi siajn pensojn:

• La teksto ne havas erarojn, sed ĝia stilo estas iom stranga.
  
• Mi ŝatus stiligi la hararon.
  
• La plejparto elektis lin kiel la plej bonan stiliston pro lia simpla, sed plaĉa stilo.
  
• Via letero estas ege interesa kaj bonstila.

2. Tuto de la ecoj, kiuj karakterizas belartan verkon de iu artisto aŭ belartan verkaron, apartenantan al iu epoko kaj popolo:

• Ŝi tre ŝatas barokan stilon.
  
• Mi sentas stilan harmonion en via hejmo.
  
• La domo estas senstila.
  

3. Maniero kalkuli la jarojn laŭ la diversaj kalendaroj:

Tio okazis la unuan de septembro laŭ la tiama malnova stilo (Julia).

KREI ( crear )

1. Fari ion el nenio (se paroli pri Dio) / hacer algo desde la nada ( si se habla de Dios)

• En la komenco Dio kreis la ĉielon kaj la teron./En el principio Dios creó el cielo y la tierra.
  
• Vi ofendis vian kreinton! / Ofendiste a tu creador
  
• Oni kredas, ke homo estas kreitaĵo de Dio. / Se cree que el hombre es creación de Dios.
  

2. Verki, ellabori ion, kio antaŭe ne ekzistis aŭ kio estas tute novaspeca; fondi:/ Escribir, elaborar algo que no existe o lo que es absolutamente nuevo; fundar:

• En Esperanto aldonante afiksojn oni povas facile krei novajn vortojn./ En Esperanto agregando afijos se puede fácilmente crear nuevas palabras.
  
• Kreo de nova tekniko multe helpis al la homaro. /La creación de una nueva técnica ayudó mucho a la humanidad.
  
• Li estis kontraŭ kreado de la organizo. / Él estuvo contra la creación de la organización.
  
• Tiu mirinda kreaĵo de Zamenhof amikigis multajn malsamajn homojn. / Esa admirable creación del Zamenhof hicieron amigos a muchos hombres distintos.
  
• Ŝi estas tre kreema knabino. / Ella es una muchacha muy creativa.
  

3. Estigi ion abstraktan: / Establecer algo abstracto:

• Tio kreis inter ili ĵaluzon. /Eso creó entre ellos celos.
  
• Okazo kreas ŝteliston. / Una ocasión crea al ladrón.
  
• Brilantaj perspektivoj kreiĝis antaŭ liaj okuloj. / Unas perspectivas brillantes se crearon ante sus ojos.
  

LOJALA (leal, fiel )

1. Fidela al la estro, la reĝo, la registaro:

• Li estas lojala ministro.
• La propono pri ŝanĝoj devas esti farata pace kaj lojale.
• Vi ja ĵuris lojalecon al la ŝtato!

2. Aganta konforme al tio, kion postulas la honoro, sincereco, fideleco al la promesoj:

• Dankon pro via helpo, mia plej lojala amiko!
• Mallojalaj homoj ne estas dezirataj ĉi tie.

INTUICIO ( intuición )

Scio pri difinita fakto, akirita senpere, sen helpo de racia pripenso, de induktaj aŭ deduktaj pensprocedoj:

• Mia intuicio diras al mi, ke vi ne pravas.
• Onidire, virinoj estas pli intuiciaj ol viroj.
• Li intuicie, mem ne komprenante, konstruis novan teorion.
• Ŝi intuicias la veron.

PORCIO ( porción, ración )

1. Dividita aŭ disdonata parto de tutaĵo:

• La patro donis al li bonan porcion da batoj.
• Li perdis la malgrandan porcion da prudento, kiun li posedis.

2. Dividita aŭ disdonata kvanto da manĝaĵo:

• Mi deziras porcion da glaciaĵo.
• Ekonomiaj malfacilaĵoj - porciolimigo, senlaboreco kaj simile - kaŭzis la ĥaoson.
• En tiu tempo oni uzis porciokuponojn.
• La registaro porciumis la kafon.

PRECIZA (preciso,a)

Ĝuste kaj klare difinita eĉ en la plej malgrandaj detaloj:

• Mi bezonas precizan adreson por ke mi povu veni al vi.
• Ju pli precizaj la kalkuloj, des pli fortika la amikeco.
• Ni interkonsentis renkontiĝi precize je la deka horo.
• La desegnisto estas fama pro la precizeco de siaj desegnoj.
• La instruistino estis tre precizema - ŝi ĉiam postulis precizajn respondojn.
• Ĉu vi povus precizigi la sencon de tiu ĉi vorto?

KONTAKTO (contacto)

1. Intertuŝo de du objektoj:/ conexión de dos objetos

• Tiu malsano komunikiĝas per kontakto./ Esa enfermedad se contagia por el contacto.
• Necesas kontaktigi elektrajn dratojn per kontaktilo. / Es necesario conectar los cables eléctricos por un conector.
• Iu telekontaktis planedon per radaro. / Alguien teleconectó un planeta por un radar.
• La televidilo malbone funkcias pro miskontakto. / El televisor funciona mal por causa de un malcontacto.

2. Interrilato: / interrelación

• Ni loĝis for unu de la alia, sed tamen restis en la kontakto. / Vivimos lejos uno del otro, pero sin embargo nos mantuvimos en contacto.
• Mi nepre kontaktos vin, kiam mi ekscios ion novan pri tio./ Me contactaré obligatoriamente contigo, cuando sepa algo nuevo sobre eso.
• Ŝi kontaktiĝas kun multaj esperantistoj. / Ella se contacta con muchos esperantistas

SENTI ( sentir )

1. Ricevi ian, precipe pertuŝan aŭ internan, sensaĵon, kiu aperas en nia konscio kun impreso de doloro aŭ plezuro:

• Mi ne sentas malsaton.
• Mi sentas min malsana.
• De fremda dento ni doloron ne sentas.
• Vidado kaj aŭdado ĉiam estis rigardataj de la homo kiel la plej gravaj sentaj kapabloj.
• Salo estas tre sentebla - verŝajne estas tro multe da ĝi en la supo.
• Mi estas tre tiklosentema.

2. Ricevi en la konscion impreson, kiun ni klasas kiel agrablan aŭ malagrablan:

• Estas malfacile klarigi, kion mi sentas.
• Kion koro sentas, lango prezentas.
• Somero forpasis nesenteble.
• Vi estas tute sensenta!

3. Havi konscion pri io, pri kio ni ne kapablas doni racian klarigon:

• Mi sentas, ke ne devas tiel esti.
• Ĉiu vivas laŭ sia prudento kaj sento.
• Ni antaŭsentis, ke vi venos.
• Malbona antaŭsento leviĝis en mi.

NATURO ( naturaleza )

1. La tuto de tio, kio ekzistas aŭ okazas sen interveno de la homo:

• Ekzistas tri regnoj de la naturo (mineraloj, vegetaĵoj kaj bestoj).
• Avo mortis per natura morto.

2. La kreanta povo, kiu montriĝas sub la ŝanĝiĝantaj formoj de la objektoj kaj estaĵoj:

• La naturo malavare favoris tiun landon.
• Okazis io supernatura, kion oni ne povas ekspliki.

3. La surfaco de la tero, rigardata kiel vivejo de la homo kaj bestoj:

• La naturo jam vekiĝas.
• Geavoj transdonis diversajn naturaĵojn al ni.

4. La esenco, ecaro propra al iu aŭ io:

• La infano havas malbonan naturon.

5. La primitiva stato de estaĵo, la denaska karaktero, kontraste kun la edukado kaj kulturo:

• Li vivas laŭ sia naturo.
• Difekton de naturo ne kovros veluro.
• La leporo estas nature timema.
• Vi eĉ ne provas venki vian laŭnaturan inklinon al pigreco.

6. Objekto de la arto, kontraste kun la artaĵoj:

• Mi ŝatas desegni laŭ la naturo (ne laŭ la fantazio).